ДЭГИЖИJЭКЭСОН

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 39 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

 
 

ДӘГИЖИЈӘКӘСОН

Фәхрәддин Әбосзодә

 

            Дәгижијеј” сыхани бынә “гиж”е. “Гиж”ән бә одәми вотејдән ки, ағылыш ја ни, јаанки гырд каме! “Сәј бә гижлә шеј”, “сәгижлә” сыхани мәноән һежо әве ки, одәми ағыл, ҹурбәҹурә сәбәбон һыҹубәто, идорә зынејдәни карде әј, јәне “ағыл бешејдә сәо”, хонәхо гынејдә бә зәмин.

            Дәгижијеј” сыхани әмә есә око дојдәмон чә одәми һәхәдә ки, әв “роо бешә, гиныш кардә ыштә шә ро, бә ҹо ро, ҹо сәмт шә”. Чы сыхани есәтнә толышә зывонәдә һестыше һәм мыстәғимә, һәмән мәҹози мәнон. Мыстәғим мәноәдә ым сыхан аиде бә одәми ки, әв физики мәноәдә гин кардејдә ыштә шә рој, бә гыләј конкрет унвон шеј әвәзи, омејдә бешејдә гырд бә ҹо гыләј унвон!

            Мәҹози мәноәдә, есә бој, нәзәрәдә гәтејдәмон иглә физики мәноәдә роо беше не, һәмән бәндәти, әхлоғи, мәнәви мәнонәдә одәми роо беше! Гылә-гылә пеһандејдәм ым мәнон:

            - Хыдо офәјәше одәм, ағылыш доә бәј, чәјоән нозилыш кардә боәј Ыштә Китобон ки, әв бызны ҺӘХ чиче, НОҺӘХ чич, чәјоән ыштән бывыжны ыштә шә рој! Әве вотејдәмон ки, Хыдо фаили-мухтарыш офәјә одәм! Чыми мәно ыме ки, Хыдо выжыни имконыш доә бә одәми ки, әв ыштән сәчын быкә ҺӘХИ ијән НОҺӘХИ арәдә! Јәне, Хыдо воҹиб быә һар чијыш едаштә бә одәми ки, әв бызны, чиче чәј БӘНДӘТИ мәно ијән молјәт, чиче бы фани дынјоәдә чәј сәр МИССИЈӘ! Сады висты чо һәзо Пејғәмбәрышән вығандә ки, Әвон тикрор-тикрор сәроснын одәмон ки, ком рој бывыжнон, чок бәбе боәвон!

            Ымони һәммәј зыне-зыне, еһанә одәм Хыдо ҺӘХИ огәтејдә, дәчыкејдә Шәјтони НОҺӘХИ довнәку, чыми ҹо мәнош әзыни бе! Иглә мәнош һесте ки, һәмон шәхс ДӘГИЖИЈӘ, јәне авси быә бә Хыдо, бешә ҺӘХИ роо!

            - Әхлоғ че Хыдо бо одәмон тәјин кардә ҺӘХИ РОЈ и поәје. Адәтән ӘХЛОҒ вотеәдә, гәтегыри нормон ијән ғајдон сәрәсејдәмон. Чә нормон вејни бо одәмон тәјин кардә игләлијә ғыввә Хыдоје, әвони бә одәмон роснијә, боәвон “һырд кардә”, изоһ кардә воситон есә бој Хыдо Китобонин, Чәј Пејғәмбәронин, чәмә покә Имомонин, һалијәдән чәмә јолә дини алимон, мыҹтәһидонин! Иминә нәзәрәдә әхлоғи нормон ијән ғајдон вејән кафтә мәсәлә нин, веј сојән. Мәсәлән, дызди мәкә, ғыјбәт мәкә, јолы-рук бызын, ғуддә мәкә, шәр мәғанд, ыштә хыјзони, ов-авлоди ијән хәлғи, ыштә сәрзәмини ғырјәти быкәш ијән ҹо жыго чијон.

            Әмма, демијән жыго, ади жимонәдә веј вахти виндејдәмон ки, бә гыләј мышкул огардејдән бәвон әмәл карде бо кали одәмон. Дызди кардејдән, ғыјбәт кардејдән, чыми-чәј думо гәп жәјдән, јолы-рук зынејдәнин, ғуддә кардејдән, шәр ғандејдән бә һар ро дәвардәкәси, ыштә хыјзони, ов-авлоди ијән хәлғи, ыштә сәрзәмини ғырјәти кәшејдәнин, бәштә нәфси, лузи, ҹифи ијән ҹо чијон хото һәватејдән әвони! Чиче жыго чијон мәно? Әве ки, жәләвононән ДӘГИЖИЈӘН!

            - Ды-се кәлимән МӘНӘВИЈОТИ һәхәдә. Веј вахти де ӘХЛОҒИ синоними ғәзинә око дојдән ым термини гәпәдә, әдәбијотәдә. Тикәј тангә мәноәдә око быдомон, бәвәдә мәнәвијот одәми мәғсәди, мәроми, чәј гәтә рој еһтиво кардејдә ыштәнәдә. Һежо бы мәноәдән әхлоғику чәј фәрғ бымәдәј ки, мәнәви ҹәһәто одәм һәрәкәт кардејдә бәштә виҹдони, имони ијән тәғва мывофиғ, әмма әхлоғи (етикә) ҹәһәто әмәлон тәнзим кардә бејдән һәмән де ҹәмјәтәдә, хәлғи, уммәти дыләдә тәјин кардә быә нормон, тәләбон ијән ғајдон.

            Ыми дастәдә дастәвуз быкомон, бәвәдә һостон-һостони бегули бәзнемон карде ки, одәм бәһвато ыштә виҹдони, хәјонәт быко бәј, бә лынг-ләғы быжәно ыштә имони, јодо беко тәғва, бәвәдә әв һәни ОДӘМ бејдәни, мелы-муш бејдә! Ијо ыштә нәзәрәдә гәтә мәноәдә сәкыштә быжәномон, бәвиндемон ки, һәмон одәмән ДӘГИЖИЈӘ!

            Әхлоғ ијән мәнәвијот һәммәјсә веј бандин бә ДИНИ. Мәһз дин тәнзим кардејдә одәмон гәтегыри, сәбәро кардејдә әвони. Тәнзими ҹо гыләј воситән һар гылә хәлғи адәт-әнәнонин, чәј иҹожимони нормон ијән ғајдонин. Гыләјән воситә довләте, чәј ғанунонин, әмма ијо һәлә әвони нојдәмон бә кәно, чумчыко әвон мәҹбури воситонин. Мәсәлән, одәм ғануни дарышто, һамсијә зәмини ғәсб быко, ғанун дојдә чәј ҹәзо. Әмма әхлоғ ијән мәнәвијотәдә нин жыго мәҹбури нормон. Мәсәлән, и кәс бешо ыштә дино, мәчит елон кардејдә әј мыртәд. Әхлоғи нормон дарыштә одәми ов-авлод, сипириш-сијориш, јәне хәлғ ыштән тәнбе кардејдә, танә жәјдә бәј, де панди, нәсиһәти огорданејдә әј бә ҺӘХИ ро!

            Ымон һәммәј нәзәри мәсәлонин, нывыштыме. Конкрет мисалон әзним варде, әмма вардејдәним. Чумчыко пијејдәме ки, һандәкәсон ыштән бијән ә мисалон, демијән ја тәсдығ быкән чымы нывыштәјон, јаанки тәкзиб быкән әвони! Ыштә озоди роәдә ҹанг кардә хәлғи бә озоди ијән сәбәсожәти рәсеј ро чыјо дәвардејдә! Хыдоон комәг быбу!

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|