ТОЛЫШОН ИМИНЭ ХЭРЭБОFИ ЧАНГЭДЭ -TMV

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 25 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image
 

ТОЛЫШОН ИМИНӘ ХӘРӘБОҒИ ҸАНГӘДӘ

ТМВ_06_02_2017

 

            ... Шәхсән бочымы ыштәни, һәмән бочымы һәмфикирон вејни һич шәк-шубһә ни ки, чәмә һәрәкоти ијән ҹәми толышә хәлғиро ән дожинә мәсәлон гыләјни Хәрәбоғе ијән Хәрәбоғи ҹангәдә чәмә толышон иштироки мәсәләје. Һич тәсодуфи ни ки, әмә һар сәфә Хәрәбоғи, чә ҹанги, Хәрәбоғи хәлғи ыштә сәбәсожә довләти роәдә бардә ҹанги, Озорбојҹони һукмәти Хәрәбоғи огордыније роәдә шодоә һәдәрә гәмон һәхәдә, һәмән чәмә һәрәкоти бы мәсәләдә быә мовғе һәхәдә вотенҹән ја нывыштенҹән, әлбәһол чәмә тәмшокорон ијән һандәкәсон, фәрғыш ни, толыш быбун ја тырк, пурдожә реаксијә дојдән быми.

            Әв ки манде бәчәмә Хәрәбоғи мәсәләдә быә мовғе, фикир кардејдәм ки, һич гылә сыр ни бы мәсәләдә. Һәғиғәт ыме ки, чәмә Һәрәкоти дыләдә быә ҹәрәјонон, бәбе вотеј, һәммәј бв фикирәдән ки, хәрәбоғыжә ермәнијон бардә мыборизә әдоләтине, ғануније ијән әсосине чы бејнәлхәлғ һуғуғи нәзәро ијән че Ибыә Милләтон сохтемони Низомномә нәзәро. Бәчымы ыштәни ләзәт доә чиј әве ки, ружбәруж һәнијән веј толышон рост зынејдән чәмә нәзәри, дастәк дојдән бәмә бы мәсәләдә. Әмма ымән факте ки, һәлә чандә гылә толышон һестин ки, әвон ја тәрәддуд кардејдән бы мәсәләдә, јаанки умунә ҹо ҹур фикир кардејдән. Чәмә телевизијә даими тәмшокорон, һәмән чәмә мәғалон һандәкәсон чок зынејдән ки, әмә, иминәни, һич вахти хошымон омәни ыштән-ыштәни бә даст дәнојку, дыминәни, һич вахти чәшымон ви кардәни бә мывҹуд фактон, гирәм һәтто әвон зиддән быбон бәчәмә умуми пләтформә, семинәни, һич вахти думон вотәни бәштә хәлғи. Әксинә, әмә иминә ружику жыгошә һәғиғәт ижән һәғиғәтымон вотә бәштә хәлғи, һәмән бә ҹәми дынјо, һәтто бәштә оппонентон ијән дышменонән. Ым чәјку хәбә дојдә ки, әмә һич вахти тон шәнимон мывҹуд проблемон ијән ишкилонку, әксинә, һежо дастпочә быәмон ки, чәвон һәлли роон ијән чәмон нишо быдәмон бәчәмә хәлғи. Әве әмә бә гиј гәтејдәмон ки, толышон дыләдә һәлән һестин жәго одәмон ки, әвон һәлә ки ғәбул кардејдәнин чәмә мовғе, һәтто әкс бешејдән бәј. Әмма әмә фаҹиә зынејдәнимон ыми боштә, һежо пијејдәмоне ки, исбот быкәмон бә жәләвонә толышон ки, рост ни чәвон мовғе.

            Ымијән зынәнинимон ки, чәмә кали толышон Хәрәбоғи мәсәләдә бәчәмә мовғе әкс фикирәдә бе гыләј сәбәбән әве ки, Озорбојҹони һукмәт веј зијонкорә тәблиғот бардејдә чәмә хәлғи дыләдә. Ҹо тәрәфоән, әмә јодо әзынимон бекардеј ки, Озорбојҹони тырконән камә тәсир кардејдәнин бәчәмә хәлғи мыәјјән гыләј поә. Әмә пәшимон бејдәмон ки, һежо Хәрәбоғи номи быгәтәмон, әлбәсаат тыркон дәмандејдән бо зырно жәј сосиал шәбәконәдә, шәрһон нывыштејдән чәмә мәғалон жијәдә ки, һичмәсә, бәс чич быкәмон де Хәрәбоғи ҹангәдә шәһид быә толышон? Кали толышонән ја зыне-зыне, јаанки әнәзынәтику, әвомәтику егынејдән чәвон думо, дәмандејдән боәвон бо зур гәте!

            Һар чокнә бејдә быбу, факт ыме ки, һесте жыго гыләј мәсәлә. Мадәм ки әв һесте, әмә әзынимон бә һәшә жәј әј. Мадәм жәгоје, бәвәдә әмә бә мијон ноәнинимон ыштә дырыстә мовғе ки, быдә һар ыштә вырәо әштә тырк дәныгижны чәмә кали толышон, кәжәлә пор дәныжәны бәчәвон сәј!

            Жыгонә, әмә бә гиј гәтејдәмон ки, һесте жыго гыләј мәсәлә. Есән боән, иҹо мыәјјән быкәмон ки, әмә чокнә ебәнинимон бы мәсәлә, чокнә ҹәвоб доәнинимон бә һамон парси бәмә доә толышон ијән тыркон? Аз жыго фикир кардејдәм ки, һәмон парси ҹәвоб ыштәнән иборәт быәнине чандә гылә парсику ијән бәвон чәмә доә ҹәвобонку.

            Иминә парс: Һәғиғәтән толышон ҹангышон кардә Хәрәбоғәдә бә ермәнијон вәјнә? Ҹәвоб игләје: Бәле, һәзо-һәзо толышон ҹангышон кардә, һәмән веј одәмон, веј хәлғонсә чокышон ҹанг кардә!

            Дыминә парс: Әмә бәзнемон танә жәј бә толышон ки, бочи әвон ҹангышон кардә Хәрәбоғәдә?

            Һәлбәттә, әзынимон бә һички танә жәј ки, бочи әв бә вахти шә бә ҹанг! Чумчыко чы мәсәлә һестыше ды-се ҹәһәт: Һар чијсә бәнав ыми вотәниним ки, ҹангәдә јаанки ҹо гыләј коәдә иштирок карде һар гылә инсони ыштә које. Һички бәмә ја бә ҹо кәси һәхыш доәни ки, танә быжәнәмон бә жәго толышон, һәмән иттиһом быкәмон әвони ҹинојәткори ғәзинә!   Дыминә тәрәфо, әмә бәпе јодо беныкәмон ки, тәғрибән са сори дыләдә әмә жијәмон де тыркон иглә довләти тәркибәдә. Гирәм чыми сәпе бомон һәмән чы довләти бы сорон дырози бардә ассимилјасијә сијосәти, бәвәдә бә гиј гәтәнинимон ки, бәбе воте ки, вејнә толышон бо Хәрәбоғи ҹанги бино бе вахти ыштәни зынејдәбин де тыркон иглә довләти шәһрванд, мысылмони ғәзинә иглә ғовм, Озорбојҹонијән зынејдәбин боштә вәтән. Есә ком толыш чич вотејдәбу, бывоты, бәвәдә әмә һәммәј жыго зынејдәбимон, ым реал факте, чымику гарде әбыни!

            Бы мәноәдән, кали толышон Хәрәбоғәдә кардә ҹанг мыәјјән мәноәдә Вәтәни ҹангбе. Әве чәмә һич сыхан әзыни бе бәвон!

            Интаси гыләјән мәсәлә һесте ки, һар гылә һодисә ғыјмәти дојәдә, бә нәзәр сәј гәрәке иглә чәј быә вахти не, һәмән чә һодисә бә һәмон хәлғи јаанки конкрет одәмон доә хәј ја зијони, чә һодисә әсос нәтиҹон.

            Жыго нәзәр сәғандомон, бәвәдә есәнә парси ҹәвоби доәнинимон: Һәғиғәтән толышон шәһид быән Хәрәбоғи ҹангәдә?

            Бәле, һәғиғәтән шәһид быән!

            Дыминә парс: Бо есә жијә толышон азизе чә шәһидон руф ја не?

            Һәлбәттә, азизе! Әве әмә һежо вотејдәмон ки, Хыдо рәһмәт быкә әвони! Вырәшон вәјшт быбу!

            Әмма чыми бәпештә әмә ҹәвоб доәнинимон бә жыго гыләј парси: Озорбојҹони һукмәти, һәмән Озорбојҹони тыркон лозим быә ғыјмәтышон доә бә Хәрәбоғи ҹангәдә иштирок кардә толышон ја не? Әвон һич ныбо гыләј һышкә сәғбишон вотә бә толышон? Ғурбышон ноә бә толышә хәлғи бәчәвон бы иштироки хото?

            Ијо, чокнә бәвотен, Кәрәми бәме гәтејдә! Озорбојҹонәдә һәмәкәс зынејдә, веј одәмонән “де пыч-пычи” һаканә бә гиј гәтејдән ки, толышон веј одәмонсә чокә ҹангышон кардә, кали хәрәбоғыжонсән вејә шәһидышон доә! Әмма ыми вотејдәнин ки, жәгобу, бәс бочи бә иглә толышијән Милли ғәһрәмони номышон доәни? Һар гылә толыш есә ыштә јодәдә огәтәнине ки, толышон Хәрәбоғәдә ыштә хуни выло кардеәдә, тыркон ијән кырдон Бокујәдә һакимијәти роәдә бә ҹанг бешәбин, Хәрәбоғ бәчәвон јодән дәшејдәныбе! Әмма быми чич бәвотен ки, милли ғәһрәмонон вејни тыркон ијән кырдонин? Бәс чуне ше чәмә “быјәти”, чәмә дин ијән мәзһәб, чәмә “вәтән” Озорбојҹон? Бочи нә бәвәдә, нәәнки есә бә

һич гылә тырки ја кырди јод омејдәнин ымон? Бочи Озорбојҹонәдә иглә хонәхо вотејдәни ки, охо толышонән чәмә быјән, бочи әмә мәһв кардејдәмон әвони, имкон дојдәнимон ки, әвонән нығо быдән ыштәни, ыштә зывони, ыштә фәрһәнги ијән ҹо чијон?

            Шымә чок-чоки фик быдошон, бәвәдә бәвиндешон ки, толышон ыштә озоди һәхәдә бә гәп бино карденҹән, тыркон ијән кырдон дәмандејдән бо јаһу жәј ки, бәс бочи јодо бекардејдәшон Хәрәбоғәдә шәһид быә толышон? Чыјо жыго мәлум бејдә ки, толышон лозимин бә тыркон ијән кырдон иглә бәнә топи гужди ғәзинә! Ыми сыбут кардә гыләј мәсәлән ыме ки, быдә бо тыркон зур гәтә кали толышон быпарсын ыштән-ыштәнику:  Бочи есә тыркон камәдә-вејәдә гыләј овандинә ҹанг зынејдәнин карде Хәрәбоғәдә? Охо де анә авжори, де һәрби техникә бочи һич гылә ғәләт зынејдәни карде Озорбојҹони ләшғәр? Бәгәм чыми сәбәб һәмән бымәдә ни ки, есә толышон һәни де навконә һәвәси, дылисыхт ҹанг кардејдәнин, ыштәни бә отәш шодојдәнин? Һәмән әмә бәпе бә нәзәр быстәнәмон ки, Толыши озоди ҹанг ки есә жыго озавзијејдә, Озорбојҹони һукмәт һәни бовә кардејдәни бә толышон, тарсејдә ки, толышон бә нав быдо, бәвәдә әвон оваште бәзнен бә ермәнијон тәрәф. Бы мәноәдә, дәвардә сори апрели ҹанг әјони сыбуте боәмә! Толыши пијејдәшни, ләзги пијејдәшни, авари пијејдәшни, һәни ки манде мијонәдә? Тыркон ијән кырдон, әвонән ки ҹанг кардәкәс нин, чумчыко чәвон фик һежо Бокујәдәј, һакимијәтәдәј, зәмин, Вәтән чиче, әвон зынејдәнин!

            Ымони һәммәј тәһлил карде бәпештә, есә омејдәм ыштә әсос мәтләби сәпе. Ымон һәммәј быән, толышон ҹангышон кардә, шәһидән быән, ымымон зынәј. Әвмонән зынәј ки, чәвон ғәзәнҹ чич быә бы ҹангәдә! Һич ғәзәнҹышон быәни, һәдәрә вырәдә ыштә ҹонышон доә ки, кырдон һакимијәти бә даст быстәнын Бокујәдә, тырконән боштә довләт бысохтын!  Тикәјән сојә зывонәдә бывотом, һич тыршинә ашән рәсәни бә толышон, әмма дујәвули куш кардә чәвон чәшон! Әве аз вотејдәм ки, һәјф чә анә мәрдә толышә зоон ки, әвон шәһид быән ҹо хәлғи роәдә!

            Чыјоән чәмә иминә сәкыштә: Әмә бәзнемон воте ки, чәмә толышон иминә Хәрәбоғи ҹангәдә иштирок чәмә хәлғи рысвојәтије? Не, һәлбәттә! Чәмә һәхымон ни ыштә мердә зоон руфи тәһғир быкәмон! Әксинә, әмә һар вахти фәхр кардәнинимон дејәвон!

            Интаси чы мәсәлә һестыше дыминә тәрәф. Есә ки әмә дырыст зынејдәмон, перохнијәнинимон ыштә хәлғи, озод кардәнинимон әј, сохтәнинимон ыштә сәбәсожә довләти, жыго гыләј шәроитәдә гирәм рози быбомон ки, чымибәчәтонән чәмә толышон ҹанг кардәнинин Хәрәбоғәдә бә ермәнијон вәјнә, һәғиғәтән рысвојәти бәбе ым бочәмә хәлғи! Әве әмә вотејдәмон ки, толышон һәни иштирок кардәнин нин бы рысвојә ҹангәдә бә ермәнијон вәјнә, чумчыко чәмә хәлғи мыттәфиғин әвон!

            Дыминә сәкыштә: Чич быкәмон? Жыгошән һежо ыштә ҹони быдәмон, лу-пуст быбәмон, шәһид быбәмон тыркон ијән кырдон роәдә, јодо бекәмон ыштә хәлғи? Охо һар гылә ағылыш сәдә быә толыш ыми чок сәрәсејдә ки, нә тырк, нәән кырд һичи кардәкәс ни бо толыши! Әксинә, әвон бә һарчи һозын ки, тәки толыш ни быбу, гин быбу, һич номышән ныманды Озорбојҹонәдә! Есә веј толышон һәни сәрәсејдән ки, толыши пијејдәшбу быманды зәмини димисә гыләј хәлғи ғәзинә, әв ҹанг кардәнине ыштә озоди роәдә, озод кардәнине ыштәни, сохтәнине ыштә сәбәсожә довләти! Ым ҹанг сијоси ҹанге!  Сијосәтәдән даими дуст ја дышмен ни, сијосәтәдә мәнофе, мәрағ һесте! Ком хәлғ ыштә мәнофе фамејдә, чәј роәдә ҹанг кардејдә, мыборизә бардејдә, ә хәлғи һәхыш һесте ки, быжијы зәмини димисә! Ымони нызнә хәлғ һич вахти нибәжије, ыми бызнән, һа чәмә хосә толышона! Ыми бызношон, бәвәдә бәзнешон ки, сијоси мыборизә бардә хәлғи мыттәфиғоныш быәнине. Мыттәфиғ ә хәлғе ја довләте ки, чәј мәрағон һәмон конкрет тарыхи зәмонәдә сәпејәнды егынејдән дечәмә хәлғи мәнафејон ијән мәрағон! Чыјо бешемон быкомон, бәвәдә бәнә ружәрушнә мәлуме бејдә ки, чоглә довләт есә мыттәфиғ бәзне бе де чәмә хәлғи – Русијә, Ирон, Ермәнистон ијән Хәрәбоғ! Әве әмә вотејдәмон ки, һич гылә толыш жыгошә ҹанг кардәнин ни Хәрәбоғәдә! Һич гылә толыши һәхыш ни ҹанг быкә бә хәлғи вәјнә ки, әј озодыш кардә ыштән де хунинә ҹанги рој! Әмә бә ҹо хәлғи озоди һурмәт ныномон, һурмәт нибәно бәмә һич гылә ҹо хәлғ! Әве аз вотејдәм ки, жыгошә быдә һич гылә толыш нывоты ја нынывышты ки, бәс Хәрәбоғәдә шәһид быә толышон руф чуне ше? Јодо бекән һәни Озорбојҹони, әв чәмә вәтән ни! Чәмә хәлғ толыше, чәмә Вәтән Толышстоне! Боән дастбәдаст быдәмон, иҹо озод быкәмон ыштә хәлғи, бысохтәмон ыштә сәбәсожә довләти!
           
Ҹо ромон ни!


ТМВ :  ТОЛЫШОН ИМИНӘ ХӘРӘБОҒИ ҸАНГӘДӘ

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|