ЧЭМЭ ПЭРЭНДОН / КЭВЭЛЭ-КЫЖЫК-КЫТ

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 43 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

 
 

ЧӘМӘ ПӘРӘНДОН

КӘВӘЛӘ – КЫЖЫК - КЫТ

 

 КӘВӘЛӘ

Мешә ҹүллүтү – Большой веретенник

            Кәвәлә и ҹурыш мәлуме. Кафте то бејдә. Лынгоныш кырт, тыкыш дырозе (9-11 см). Дештә дырозә тыки вишонәдә, - че доон, кулон бынәдә отыр кардејдә, боштә һарде пејдо кардејдә. Сәш дыжд бејдә. Пештыш курәјне, лузи тәрәфыш хаки рангәдә быә бозе. Чәшоныш сијо, дыжд бејдән. Әвәсорәдә, товсонәдә че Толышә банди вишонәдә жијејдә. Позәдә, зомсонәдә бандон, вишон воә егәтејәдә бә дашт омејдә. Мелы-мәвуш, рәсә туми, ижән мивон (сыә гылә, сијо гылә, сер) һардејдә.

Че јолә кәвәлә гони 400-500 г омејдә. Гуждыш сипије. Веј ләзәтине. Ғыјмәтинә гуждыш һестыше.

            Сардәдә кәвәлә епыкиједә, кут кардејдә. Толышику гыләј жоғо ифодә һесте: Кутинә кәвәләш? Ын сыханон бә ғыҹ кардә одәми вотејдән.

            Кәвәлә барәдә 2-3 гылә рәвојәтән һесте:
***

            Рывос кәвәлә гәтејдә. Кәвәлә боштә ҹони перохнејро вотејдә:

            -Кәвәләјим, кәвәләјим – астеји-пуст.

            Рывос әј вадојдә. Кәвәлә ныштејдә доәдә, вотејдә:

            -Кәвәләјим, кәвәләјим – хәрмәни гужд.

            Рывос жәјдә бәштә тонон. Дәрәсејдә ки, кәвәлә бә даст дәғандәше әв …

***
           
Кәвәлә вотәше: - Мыни патә жен фәр быбо, си бәкардем гыләј хыјзони.

            Ын ифодә “Јолон сыхан” китобәдә (Ҹ. Әлијев: Јолон сыхан.Боку,1990)  де шеери доә быә:

Аз кәвәләм, кәвәлә,

Мәни гуждым бә шәлә.

Патә кәсым дызд ныбо,

Веј ғонәғ бәдом бә ро.

.

КЫЖЫК

Су ҹүллүтү – Перевозчик

            Бә кәвәлә охшәш дојдә. Интаси гәдәлије чәјсә. Тыкыш дырозе. Пороныш хаки рангәдән, житоныш сипи бејдә. Кәшоныш дырозин, - 36-38 см бәбе. Овә кәнонәдә жијејдә, тәныскә овонәдә дештә дырозә тыки мелы-мәвуш бекардејдә һардејдә. Кыжык веј бејдә дыјокәнонәдә, зымрыхә выронәдә. Әве ки Ғызыләғазә ғорығ чәвон веј бә вырәј. Че пози мијонәдә, вош-вәшә веј бејәдә, че пози сыфтәку омејдә бә Толыш. Хандәхә кәнонәдә боштә һарде пејдо кардејдә. Зомсон бәрк бејәдә бә со-бә омејдә.

            ҺӘШЈӘ: Озорбојҹонәдә  ән вејә ҹурыш быә пәрәндә ҹуллуте.Толышәдә кыжыкән вотејдән, ҹуллутән. Әве ки, әмә кыжыки барәдә ҹо, ҹуллути барәдә ҹо гәп бәжемон.

            Кыжыки 5-6 ҹури әмә зынејдәмон: гәдә кыжык, корә кыжык, сипијә синә кыжык, вазилә жә кыжык, јолә кыжык и.ҹ. Ын пәрәндон һәммә бәјәнды охшәш дојдән. Әсосә фәрғ чәвон дыжди-һырдијәдәј. Гәдә кыжык кумәјжә то бејдә (быми кумәјжә кыжыкән вотејдән). Кыжыкон ән нәҹимә гыләј. Корә кыжык чәјсә јол бејдә. Бәј корә кыжык бәчәј гон мәсе горә вотејдән. Ҹо кыжыкон бә одәми нез мандејдәнин. Интаси ын кыжык одәм бәј лап нез бејәдә пәрејдә. Кыжык пәрејәдә жоғо сәдо бекардејдә: кыж-жык, кыж-жык. Чәј ном һежо че сәдоку пегәтә быә.

            Вазилә жә кыжык чәвонсә тыкәј јол, лынгонышән дырозе. Кыжыки јолә гылә 200 г омејдә.

 

КЫТ

Дәниз ҹүллүтү – Кроншнеп

            Кыт че кыжыки тисбирәдәј. Быми кытә кижә”ән вотејдән. Тыкыш дырозе. Јолә гыләш 400 г омејдә. Пори рангоныш че кыжыки пори рангику вејән фәрғ дојдәни. Кыти гыләјән ҹур фыштырығ жә кыте.

            Кытон де дастә нәвејдән. Дијәроәдә чәвон фыштырығә сәдо мәсе бејдә. 200 г омејдән.

            Кытон гыләјән ҹур гәдә кыте. Быми кумәјжә кытән вотејдән. Чымон гыләј фәрғ әве ки, әвон де јолә дастә пәрејдән. Кумәјжә то ја ғәдәри чәјсә дыжд бејдән.  Чәвон поронәдә сипијә ранг вејәти тәшкил кардејдә. че мәзон мијонәдә мандә тәныскә овон кәноәдә ныштејдән, һард кардејдән. Веј де тови пәрејдән.

            Бы кыти чәмә тәрәфонәдә товсонәдән раст оме бејдә.

            Дыјо кыт дыјоәдә бејдә. Кам-кам, дыјо бәјәнды гынејәдә, бәчәмә тәрәфон омејдә. Јолон вотејдән, гуја че јолә дыјо кыт че моә мыви то бејдә. Ысә ын пәрәндә рош бә Ғызыләғаз егынијә одәм винде бәзне. Гуждыш һардәније.

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|