ЭВЕСНЫ - ВЕJ FЭДИМЭ ИРОНИ СЫХАН ТОЛЫШЭ ЗЫВОНЭДЭ !

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 38 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image
 

ӘВЕСНЫ - ВЕЈ ҒӘДИМӘ ИРОНИ СЫХАН ТОЛЫШӘ ЗЫВОНӘДӘ!

ТМВ_17_10_2016_

 

            Чымы азизә быјон ијән һовон!

            Һежо вотедәм бәшмә ки, чәмә зывон чы дынјо ән гәнҹинә ијән ғәдимә зывонон гыләјније. Ым зывон чы дынјо веј зывононсә речин ијән ғәшәнге! Чәмә зывони, мәсәлән, де тырки зывони һич мығојисән әбыни карде, чумчыко чымон арәдә зәмин-осмони фәрғ һесте!

            Чымы азизон! Шымә жыго мәзынән ки, аз ым сыханон вотедәм ки, шымә бәчәмә Инә зывони меһиббәти тикәјән зуманд быкәм! Һәлбәттә, чымы орзује ки, һар гылә толыши һәнијән веј быпијыше ыштә зывон! Әмма чымы пијәј һәмән ыме ки, һар гылә толыш бызны чанә гәнҹине чәмә зывон, чәј ғәди бызны, нығо быдә әј ки, быдә чәмә вәомә нәслонән гәп быжәнын бы зывонәдә! Демијән жыго, аз һичи порвонедәним, ғәсдонә тариф кардедәним чәмә зывони! Тосә ымружнә ружи чандә мисалоным вардә бошмә. Ымруж гыләјән мисал вардедәм.

            Әмә зынедәмон ки, ғәдимә һындә-Авропә зывонәдә, јәне чәмә әнкә-бобон зывонәдә бо кәдә быә дыминә жени ифодә кардеро хысуси гыләј термин һестбе. Әвон быми вотедәбин - *k’m-potnī-, “(кәј) һәмхыванд”, “һәмкәјвану”, “һәмкәдор”, “һәмкәвон”.

            Вејнә һындә-Авропә зывонон гинышон кардә ым сыхан. Нә германон, нә алманон, нә ингилисон, нә франсызон, нә испанон, нә славјәнон, болғарон, полјакон ијән ҹо хәлғон зывононәдә ни есә һәмон сыхан. Бә зывононәдә чә сыхани вырәдә око дојдән дыминә дәрәҹәјнә сыханон јаанки тәсвири сыханон. Латынон зывонәдә бәј вотедәбин –concubina, јәне һәрфән “иҹо олхартәкәс”, ингилисон вотедән бәј -co-wife, јаанки латыни зывонәдә быә һәмон сыхани, урусон вотедән бәј “дыминә жен, ҹаријә”, “иҹо жијә жен” ијән ҹо. 

            Әмма Һајми Ғафғәзи чы тыркон агрессивә әһотәдә ыштә мывҹудәти роәдә һежо ҹанг кардә бынәјнә толышә хәлғи зывонәдә ым сыхан һәлән мандә. Чыми мәно ыме ки, толышә зывони огәте зынәше ыштә мыстәғимә тарыхи овҹи думојәндыәти һәм дештә формә, һәмән бәштә семантикә нәзәро.

            Толышон бә дыминә жени вотедән “әвесны”. Чә сыхани мәноән һежо “дыминә жене”.

            Есән боән бегули быкәмон ки, чыконҹо омедә ым сыхан? Ғәдимә ироныжон быми вотедәбин *ha-paθnī-. Ым сыхан пијо чәмә нишо доә һындә-Авропә зывони сыхан *k’m-potnī- овәјнә әксе. Ирони зывонон дыләдә иглә Согди зывонәдә мандә ә сыхан pаnānč формәдә. Фарсон вотедән бәј  –hawū ијән vasnī, осетинон вотедән -bīn.

            Ымһа, чымы азизон! Демијән шымә и кәрән шојд бишон ки, чәмә зывон чанә ғәдиме! Веј вахти һич бәчәмә ағылән омедәни ки, чандә һәзо сорон ризон ијән сырон, мәдәнијәти ијән ағыли чандә гылә инҹијон мандән чәмә зывонәдә, чәмә зывони нығо доәше әвон!

                Бы вырәдә бәчымы јод омәј чәмә гыләј толыши бомы гәп жә һикојәт. Ыштәни јолә мерд зынә гыләј толыш бә дастпочәјбән ки, чәј әғылон толыши сыхан ныкән ки, бәчәвон тырки ләһҹә хәләл ныво. Әве әј ғәдәғәныш кардәјбән бәштә әғылон дештә дәдә ијән нәнә толыши гәп жәј. Ә мерд һичмәсә ыштә корпә әғылон зыне-зыне вығандедәнијбән бә ди ки, быдә әғылон толыши гәп ныжәнын әјо. Демијән ә бәдбәхт ыштәнән дәрәседәни ки, ком сәрвәтонку мәһрум кардедә ыштә әғылон, ком ҹинојәти кардедә бәштә хәлғи ијән бәчәј фәрһәнги вәјнә!  

                Сыхани рости, жәго һикојәтон мәсеәдә, одәми бәмә гәтедә. Охо бочи бәпе чәмә кали толышон ыштә дәвәшә әлмоси дәгиш быкән бә сылә мелы, ыштә гәнҹинә толышә зывони әвәз быкән де кәжәлә тыркә зывони? Ым парси быдә һар гылә толыш быдә бәштә, чымы азизон!

                Хыдо әмәни дијәро быкә жәләвонә толышонку!

                Хыдо комәгон быбу! Бәнә бәштә чәши гылы нығо быдән чәмә Нәнә зывони, хосә толышон, чумчыко чәмә ән јолә сәрвәте ым зывон!

 

Толышпресс ТВ:  ТМВ_17_10_2016 : ӘВЕСНЫ - ВЕЈ ҒӘДИМӘ ИРОНИ СЫХАН ТОЛЫШӘ ЗЫВОНӘДӘ!

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|