ТОЛЫШОН ИJЭН ИРОНЫЖОН

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 25 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image
 

ТОЛЫШОН ИЈӘН ИРОНЫЖОН

ТМВ_07_10_2016_

 

            Чымы азизә быјон ијән һовон!

            Сыхани рости, ымруж чымы бы мывзујәдә гәп жәј нијәтым ныбе. Пиједәмныбе, чумчыко мәсәлә жыго ној мандејдә бә ғәдимә латынон вотә бы ифодә: contradictio in adjecto. Јәне әмә гәп быжәномон “толышон ијән ироныжон” мывзујәдә, демијән зидд бәшемон бәштә ыштәни! Бочи?    Чумчыко охо әмә ыштәнән ироныжимон, Ирони дынјо гыләј вәсләмон! Әве чокнә бәзнемон толышон ијән ироныжон мывзујәдә гәп жәј, чокнә бәзнемон ыштәни ироныжонку ҹо быкәмон?

            Интаси чәмә сипириш һәкәм манде ки, һукман гәп быжәным бошмә бы һәхәдә. Әј вотыше ки, веј мәрағинә чијон һестин бы мывзујәдә. Охо әмә де ҹо ироныжә хәлғон иглә хыјзон быбомонән, иглә хыјзони дыләдә әғылонән һәммәј фәрғинин ијәндыку. Јәне әмә “толышон ијән ироныжон” мывзујәдә гәп жәјәдә, демијән ыштәни ҹо кардедәнимон чәвонку, ыштә хыјзони һәхәдә гәп жәјдәмон!

            Әве, чымы азизон, аз рози бим дечәмә ғурбинә сипириши. Бә ғәрор омәјм ки, ымруж бы һәхәдә гәп быжәным бошмә.

            Сыфтә-сыфтә ыми бывотым ки, ыштә гәпәдә аз нәзәрәдә гәтедәм есәтнә Ирони һәммәј. Һәмән бә нәзәр сәјдәм ки, ироныжә хәлғон есә иглә Иронәдә жиједәнин, чәј марзику кәноәдә быә чандә гылә ҹо мәмләкәтонәдә жимон кардедән. Чә мәмләкәтон чоглә хысуси ғејд бәзнемон карде ки, есә әвон сәбәсожә довләтин: Ирон ыштән, Әфғаныстон, Тоҹикстон ијән Һајјми Осетијә. Чәвон сегләдә – Иронәдә, Тоҹикстонәдә ијән Әфғаныстонәдә, - фарси зывон довләти рәсми зывоне (Әфғаныстонәдә сывој фарси, пушту зывонән рәсми зывоне).

            Есән огардәмон ыштә гәпи сәпе. Чичон и кардедән әмәни де ироныжон? Ијо иминә нубәдә ғејд быкәмон чәмә зывони. Толышә зывонән иглә рәғ-риәшој де ҹо Ирони зывонон. Дыминәни ыме ки, чәмә толышон и поә жимон кардедә Иронәдә, тикәјән дырыст бывотом, вилојәт Гилони шәһристон Толышәдә.

            Есән боән, камиши гәп быжәнәмон чәвон һәхәдә. Чәмә һәмхунә быјон ки мандин Ирони тәркибәдә, чәвон чәмәсә фәрғ ыме ки, әвон һич вахти тәғиб быәнин ыштә Вәтәнәдә. Толышон һежо Ирони ҹәмјәти аһәнгдор гыләј поә быән! Демијән жыго, әвон әјо огәтәшоне ыштә толышәти, ыштә хосә зывон, уникал фәрһәнг ијән ғәдимә адәт-әнәнон! Одәм бә шәһристон Толыш омеәдә, әлбәһол зынедә ки, бәштә доғмә Вәтән омә! Һәм чәврәј ҹәмати жә гәп, чәвон ләһҹә, чәвон гәтегыр, әнәнәви мәросимон ијән ајинон һәммәј һәмән чәмәнин! Одәмон һәммәј шинәләвз ијән сырәдијәнин! Чумчыко әвон ыштән ыштә еғволи сојбин, ыштән тәјин кардедән ыштә мығәддороти. Ади гыләј дијовыжикуш гәтә, детобә университети профессори ијән губернатори, әвон һәммәј чәмә одәмонин, чәмә хәлғин! Одәми дыл шо бедә, виндеәдә ки, әјо чәмә толышон һәммәјәво иштирок кардедән довләти ијән ҹәмјәти, һәмән бә һар гылә толышә шәһри ја ғәсәбә жимони аид воҹибә мәсәлон! Әвон дештә быјон, де гиләкон ијән мазәндәроныжон иҹо гырдәве ныштедән, но-пегәт кардедән ыштә воҹибә мәсәлон, ыштә доғмә вәтән Ирони воҹибә мәсәлон! Әве әвон һәммәј Ирони јолә вәтәндустин, чәј вәтәнпәрвәронин! Әмә һич бәштә ағылән әзынимон варде ки, чандә толыш әјо ко кардедә јолә вәзифонәдә, Гилони ыштәни губернаторон чандә кәрә толышон быән, чанә толышә депутатон һестин Ирони Мәҹлисәдә! Әвонән бәнә ҹо ироныжон һар вәзифәдә ко зынедән карде, әве жәгоән фәолә шәһрвандонин бо Ирони! Әмма Ирони шәһрванд бе бәвон мане бедәни ки, ыштә рәғ-ришә огәтын, ыштә толышәти огәтын! Ыштә кәонәдә, диарәдә, хәјәдә ијән шәрәдә һежо толыши гәп жәјдән, һәмән бы вахти гијәгордын кардедәнин ки, бердәм кәноо бәвон сыхан вотәкәс бәбе! Озорбојҹонәдә толышон ыштә кәдә толышә луғәт огәте сәбәбо һәбс кардедән, әмма әјо бә толыши дәрҹ быә китобон, ружномон ијән журналон сә-быныш ни! Бы нәшронәдә әвон ыштә хәлғи тарыхи, чәј етнографијә, фәрһәнги ијән ҹо мәсәлон һәхәдә мәғалон чап кардедән. Чәврәј ҹывонон бе тарс-ларз умутедән ыштә хәлғи тарыхи, нығо дојдән чәј адәт-әнәнон бо омә нәслон. Һар гылә хәлғи нымојнәдәро әсыл жимон жыго бәбе! Әве әвон веј пиједәшоне ыштә вәтән Ирон, ыштә ҹони дој һозын чәј роәдә! Вәтәнән ғыјмәт нојдә бәштә һар гылә шәһрванди, әзҹумлә бәчәмә толышонән!

            Чымы азизон! Шымә чок зынедәшон ки, Ирони се һәзо сорнә довләтмәдарәти тарыхыш, әнәнәш һесте! Ирон се һәзо сори тәбии мәһсуле! Ым јолә довләт боштә һар гылә шәһрванди доғмә кәје! Чандә гылә хәлғон ијән чәвон мәдәнијәт ијо бәнә гыләј вылә боғчә һәмоһәнг овҹ кардедән Иронәдә! Чәвон һәммәј вәһдәт һәмән Ирони довләти вәһдәте! Әве һички зуш вышкиједәни бә Ирони!

            Чымы зынәјку, Иронәдә быә вәзјәти һич мығојисән әбыни карде де Озорбојҹони! Шымә ыштән чок зынејдәшон ки, толышон чы ружәдән бы песохтә довләти тәркибәдә! Ым вәзјәти һич гылә ислоһот ја ғанун сәбәро әзыни карде! Чумчыко кучәријә тыркон менталитет ғәбул кардедәни ҹо хәлғи дејәвон и довләтәдә жимон карде!

            Әве чымы фикир Иронәдә ијән Озорбојҹонәдә жијә толышон мығојисә карде ни. Чумчыко ымони һич мығојисән әбыни карде! Ирон де Озорбојҹони мығојисә быәнин нин!

            Әмма гыләј мәсәлә ғејд быкәм бошмә. Чәмә кали активистон гырәј кардедән ки, һичмәсә Ирони һукмәт даст гәтедәни бәмә чәмә бардә озоди ҹангәдә, әмәни мыдофиә кардедәни тырконку, бә дынјо ҹар кәшедәни Озорбојҹонәдә жијә толышн гонә вәзјәти! Ымијән бывотым ки, кали толышон һежо норозин һәмән Русијә һукмәтикујән, норозин чәј де Озорбојҹони диктатори незә мыносибәтонку! Әвон вотедән ки, “Илһам Әлијев гыләј ғәләт ки кардедә бә Русијә вәјнә, Москвә иҹозә дојдә бәмә ки, гыләј пикет ја нымојиш дәвонәмон бә Озорбојҹони вәјнә. Әмма һежо чокнә ым Дәҹҹол Илһам омедә бә Москвә, дәвардедә чы урусон бығи жијо, әлбәһол урусон бәј мыносибәт ижән дәгиш бедә”.

            Сыхани рости, аз ыштәнән хәјли но-пегәтым кардә бы мәсәлә һәхәдә. Веј вахти тәәҹҹубым кардә ки, бочи Ирони һукмәт бәштә ејнән сәјдәни бәчәмә хәлғи тырокн вардә бәлон?! Чымы јодәдәј, и кәрә чәмә сипириш гәп жәјдәбе бы һәхәдә дечәмә кали толышә алимон ијән политологон. Сипириши вотыше бәвон: “Чиче шымә һежо норозишон Иронику ијән Русијәку? Бәки лозимин ым бемәноә гәпон? Вәсе һәни! Бәштә ыштәни дијә быкән һәлә! Ыштә һәхәдә гәп быжәнән! Шымә ыштән чичон кардә тосә есә боштә хәлғи, бо Толыши Милли һәрәкоти? Һичи ныкарде-ныкарде Иронику ијән Русијәку тәләб кардедәшон! Ыштә јодәдә огәтән, бә хәлғи комәг кардедән ки, әв ыштән бә һәрәкәте боштә ҹони! Ты ыштән ыми ныкош, һич кәс комәг әкәни бәты! И кәрән нымәсым шымә зывоно жәго гәпон!” Жыгонә, сипириши нышандыше әвон һәммәј ыштә вырәдә!

            Охој-охојәдә сипириши вотә гәпи сыханбәсыхан роснедәм бәшмә: “Ыштә јодәдә огәтән, чымы быјон, һәм Русијә, һәмән Ирон јолә империјә довләтонин! Империјә гыләј ҹо мәсәләје! Империјә һурмәт нојдә бә зуј, бә зуманди, бә империјә пассионарәти лозиме, империјә шынедә де ғудрәти ијән әзәмәти категоријон! Норыныки ијән аһу-зори нибәмәсе һич гылә империјә! Ымон бә империјә јад гыләј чијонин! Әве, чымы хосә толышон, әмә зуманд быәнинимон, Һајми Ғафғази геосијосәти гыләј фактор бәнинимон ки, бәмә һурмәт быкән, бәмә даст быгәтын! Жәго быкомон, бәвәдә Иронән һурмәт бәка, даст бәгәте бәмә, Русијән, чы дынјо ҹо јолә довләтонән!

Иронику һич нороһат мәбән, әвон чок зынедән чәмә вәзјәти, бәчәмә ғәјғујән мандедән. Есә әмә чич быкәмон ки, һар гылә толыш дештә чәши виндедәни чәвон бәмә кардә комәги?

            Әве чымы хосә быјон ијән һовон, ижән чәмә хәлғи јолә шаир Әли Насири ым сыханон бәшмә јод вардедәм: “Толыш гыләј андоме, чәј рәғ-ришә Иронәдәј, әмма чәј кәллә Русијәдәј!

            Бахтәвәр быбән, чәмә хосә толышон!

Быжијы толышә хәлғ!

            Быжијы сәбәсожә Толышстон!

Быжијы Толышстони Милли телевизијә!

 

Толышпресс ТВ :   ТМВ_07_10_2016_ТОЛЫШОН ИЈӘН ИРОНЫЖОН

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|