ПИJОЗ ИJЭН СИ -Толышпресс ТВ

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 33 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image
 

ПИЈОЗ ИЈӘН СИ

ТМВ_3_10_2016_

 

            Чымы азизон! Кали хәлғон, әзҹумлә Ирони хәлғон ғәдимијәдә пәрәстиш кардәшоне бә кали јолә доон, мәсәлән, бәлели, хысусән сијо бәлелә дој. Чәмә авлодә хәлғ, ғәдимә дејләмон певатмонә зазон Тыркијәдә сывој бәлели, һәмән пәрәстиш кардедән бә аварси. Чәмә толышә хәлғи хысуси мыносибәтыш һесте бә амбурә дој.

            Интаси чәмә региони нәботәти аләмәдә пәрәстиш кардә чиј бынә пијоз ијән һаканә сије.

            Чы јәзидон бә пијози пәрәстиши һәхәдә әмә бәзнемон һанде Овлија Чәләби Сәјоһәтномә” китобәдә. Әј нывыштәше ки, Синҹари јәзидон “һежо дештә новнедән пијоз. Гирәм кәси де мышти һырд быко пијози, әвон чә одәми сәј арыштедән, кыштедән әј. Ән әсосән әве ки, чәвонку гирәм гыләј әрбобә одәм бымардо, әвон чәј марди моледән де пијозови, чәј ғәбисән каштедән пијоз... Аз чандә кәрә парсәјм чы әсирә јәзидонку бы һәхәдә, әмма әвон һич ныдошоне бәрмалә ҹәваб. “Пијоз чокә чије” – вотышоне әвон. Жыго гыләј рәвојәт һесте. Жыго вотедән ки, јәзидику парсәјн: -Ты чич бәкаш, еһанә подшо быбош? – Пијоз бәһам, вотыше әј.

            Һәлә ки бә кәно бынәмон чы јәзидон, һәмән кырдон бә пијози быә есәти есәтәдән ыштәни ошко бируз доә гастрономик мејлон, бә гиј быгәтәмон ки, Овлија Чәләби нывыштәјонку жыго мәлум бедә ки, ғәдимијәдә бә пијози пәрәстиш быә.  Мәсәлән, пијо вотыме ки, јәзидон  әкыштин пијози һырд кардәкәси. Ым нишо дојдә ки, јәзидон ебедәбин бә пијози бәнә мығәддәсә гыләј чиј. Де һәјфи ки, Чәләби нывыштејдәни ки, де пијози әлоғодор ком ајинон быән јәзидонку. 

            Мардәкәси андоми де пијозови моле ијән бәчәј ғәбисә пијоз каште, чәмә зынәјку, жәго гыләј ајини тәркиб һиссәј. Һәм пијоз, һәмән чәј авлодә си, һәмән ҹәфәри чандә хәлғонку око доә бедә бәнә ҹынон тожније воситә. Ғәбисә пијоз каштә јәзидон, мәвужи, деми имкон дојдәныбин ки, бәдә ғыввон хәтәр быроснын бә мардә.

            Нави Асијә региони чандә хәлғи әнәнонәдә тосә есә мандә бә пијози пәрәстиш јаанки жәго пәрәстиши елементон. Мисирәдә, мәсәлән, детобә ымружнә ружи дәвонедән жыго гыләј ид: Šām an-naīm (“Вој нәфәс”). Идә ружи әвон маштәво пијоз һардедән, һәмән моғнә ранг кардедән. XIX әсри иминә поәдә мисирыжон бә пијози пәрәстиш карде һәхәдә хәбә дојдә Франсә әнывышт Жерар де Нервал. Әј нывыштәше: “Чымы тәәҹҹуби бәзнешон варде бәштә чәши вә! Маштә-маштә аз дәшим бә гыләј мисирыжә кәнизи отағ, виндыме әјо гыләј пијозә мурчә. Чәпәке еһаштәшонбе әв бәј пештәдә. Ҹо пијозонышон еһаштәбе дивани сәпе, кәниз ыштән һытәбе диванисә. Әв бы дивани вәдә сәҹдә кардедәбе бә пијози”.

            Пијоз чы materia magica (јәне чы ҹындорәти ијән овсини) мыһум гыләј воситәје. Пијози око дојдән һәм сипијә магон, һәмән сијо магон и кәси бә тилсым жәјәдә. Ирони кали вилојәтонәдә бә һамсијә зәрәр жәј јаанки бәј рык дојро, дарзәни ежәнедән бә пијози, әј гәтедән мыәјјән кәј сәмтәдә, бә шәв һаштедән әј жәгоән.

            Әмма толышон дандонә дожи бырнеро пијоз дәбастедән бәштә пошнә, бовә кардедән ки, ым комәг кардедә. Хорасони кырдон жыго һисоб кардедән ки, шанбә ружи ки пијоз бәһо, әрбоб бәзне бе! Әмма зазон жыго һисоб кардедән ки, әјнә ружи пијоз ијән си әбыни һарде, чумчыко ым јолә гыноје. Жыго бовон бәмә раст омедән ермәнијонән дыләдә.

            Чәмә зывонәдә быә сыханон пијоз ијән си ришә әмә пәјдо бәзнемон карде ғәдимә Ирони зывонәдә. Ғәдимә Ирони зывонәдә быә сыхан *- мәно “тәвәне”. Әмма чы сыхан сиј ғәдимә формә ыме: *θigra- јәне “тижәтык”.

            Толышон ыштә тожә кәј соәдә иминә сори  һич вахти пијоз ијән си каштедәнин. Кинә бә шу дојәдә чәј вәјәречи дыләдә пијоз ијән си нојдәнин, бо кинә идә шәлә бардеәдә, чәј дыләдә пијоз ијән си ној әбыни.

 

Толышпресс ТВ:   ТМВ_3_10_2016_ПИЈОЗ ИЈӘН СИ  
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|