БЕМЭХЭ ШЭМИJЭДИНИ НЭFЫЛ

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 23 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

БЕМӘХӘ  ШӘМИЈӘДИНИ  НӘҒЫЛ

Нәғыл Ликәдә Әғәверди Һәмиди гәпыш жә
бо Б.В. Миллери

 

         Гыләј һестбе, гыләј ныбе, ғәрәјз Хыдо һички ныбе. Гыләј мәһоләдә Шәмијәдин номәдә гыләј мерд һестбе. Әчәј гыләј жен һестбе, чә жени гыләј ојнәшыш һестбе. Ружи жени быштә шујәш воте:
        
-Аз вониме, бомы гыләј мој пәјдо быкә.
        
Ә мерд ше бә Ланкон, бо мој. Ше, рујәкәноәдә, молошкәғандонкуш гыләј мој сәј. Омәј бә кә. Жени бәјку хәбәш сәј:
        
-Чанә немык быжәном?
         Мерди вотыше:
         -Веј бәжеш – һарде әбыни, кам бәжеш - хәроб бәбе.
         Жени вотыше:
         -Ты быши бә мојәһвати тонику, хәбә быстән бәјку ки, бә мој чанә немык быжәнәмон?

         Мерд ше мојәһвати тонику, хәбәш гәте бәјку:
         -Бәј чанә немык быжәнәмон?
         Мојәһвати фикрыш карде дештә, бәне ым ахмәхе, вотыше:
         -И мышт, ды мышт бәј немык быжән.

         Мерд огарде бә кә, пыје-пыје вотыше: И мышт, ды мышт.

         И кәси саәтыш хош зынәбе, гитыж дәбастәбе, шум жәјдәбе. Ын гитәкә дијәш карде, бәне кәси де рој омејдә, һежо И мышт, ды мыштвотејдә. Ә гитәкә вотыше бә и мышт, ды мышт бывоти:
         -
Аз саәтым хош зынә, гит кардејдәм, тынән вотејдәш, и мышт, ды мышт быбу.
         Рәсәј ә мердыш кујәј. Мерди вотыше:
         -Ты мыни бочи кујејдәш? Аз һичи зынејдәним, бәс чич бывотым!
         Ә гитәкә бәј вотыше:
         -Бывот, “и гыләш са быбу”!

         Ә мерд ше де рој, вотыше: “И гыләш са быбу!” Гыләј дијку дәвардејдәбе. Бә дијәдә гыләј мерди зоә мардәбе. Мардәсојби дијәш карде, бәне кәси де рој омејдә, вотејдә “И гыләш са быбу”. Рәсәј, ын мердыш кујәј, вотыше:
         -Ты жыго бочи вотејдәш? Чымы зоә мардә, ты вотејдәш и гыләш са быбу.
         Ын мердшон ахәдә кујәј, дырозиш де чәј һовужи и бе. Мерди вотыше:
          -Мыни бочи кыштејдон? Бәс аз чич бывотым?
         Һәмон ә мардә сојби бә мерди вотыше:
         -Ты де рој ше-ше бывот, “ым быбу, һәни ныбу!”

         Ын мерд ше де рој. Һежо вотејдәбе: “ым быбу, һәни ныбу!” Гыләј дијку дәвардејдәбе. Бы дијәдә гыләј мерд боштә зоә вәјә кардејдәбе. Һафт гылә зоәш һестбе, чәвон вәјон думојәнды бәнинбин.

         Һәмин ә мердән де рој оме-оме һежо вотејдәбе “ым быбу, һәни ныбу!” Омәј рәсәј, бәне вәјә кардејдән. Ын вәјә сојби дијәш карде, бәне и кәс вотејдә: “ым быбу, һәни ныбу!” Рәсәј ым мердыш кујәј, бәјш воте:
         -Аз чы һафт зоә вәјә кардәниним, тынән вотејдәш, “ым быбу, һәни ныбу!” ?
        
 Ым мерди вотыше:
         -Бәс аз чич бывотым?
         Вотше ки, ты чығын беши, бәштә сә кује-кује быши де рој.

         Гыләј сәјјоди домыш ноәбе бо мыви, мыв быгәто. Мыв омәбе, емәбе бәчәј домисә, есә егыно бә дом, лади егыно. Дијәш карде, бәне и кәс омејдә де рој, бәштә сәј дыдасти кујејдә. Дастыш ешанде бәј, вотыше:
         -Жәго мәкә! Есә мывон бәпорнеш!
         Ын мерди гушыш ныдој. Мывон пәрәјн. Сәјјоди дијәш карде, вотыше:
         -Чымы зәһмәт бә бод ше.
         Рәсәј, ы мердыш кујәј. Мерди вотыше:
         - Шымә мыни бочи кыштејдәјон? Аз чы гыно сојбим, мыни кыштејдәјон?
         Сәјјоди вотыше бәј:
         -Сыпә зоә! Ты чымы зәһмәт бә бод дој.
         Мерди вотыше бә сәјјоди: -Аз бәс чокнә быкәм?
         Сәјјоди бәј вотыше:
         -Енәме, енәме быши.

         Гыләј мердијән боғыш кардәбе, кочәбәјли1 шанго әвој, әј әдызди. Ым мерд (боғи сојб) ыштә боғи чәш әкәј, әвоти:  -Аз ым боғәдызди бәпе быгәтом.  Дијәш карде, бәне и кәс енәме-енәме омејдә. Ә боғи сојб нијо бе, вотыше:
          -Чымы боғи быдызд һежо ыме. Әве енәме-енәме омејдә, вотејдә ки, мыни һички нывиндо.
         Омәј беше чы боғи тонику. Боғи сојб чы нијо бә вырәку әјште, һәмин ә мердыш гәте, бәјыш воте:
         -Сыпә зоә! Чымы боғы шанго кам әдыздиш (дыздијәбе), бә ружән омејдәш бә дызди?!
         Гәтыше ым, кујәше. Ын мердыш жыго кујәј, әвыш чы вајыш ғанде, вотыше: -Быдә һәни ныво бә дызди!

         Ым боғ сојб беше ше. Һәмон ә Шәмијәдин әјште, пыјәј, бә ро дәгыније ше. Гыләј халәш һестбе. Ше, шанго манде чы халә кәдә. Шангонәшон варде, ношоне. Һәмон ын Шәмијәдиншон әхәдә кујәбе, шангонәшән нызнәј һарде.  Шәмијәдин һыте. Шәви нимәдә дәларзәј, бәне вәшише. Әјште нәвәј, тојкијәдә нуныш пәјдо карде. И-ды ҹылмәш һарде, бәне бә хыртә шејдәни. Вотыше:
         -Аз ын нуни тәјли һарде нибәзнем.
         Нәвәј ки, бәлкәм жычиј пәјдо быкә, де нуни бәһә. Рујәнә гуләш пәјдо карде, дастыш дәној бә гулә ки, рујән бевә, де нуни бәһә. Ыштә дастыш пурыш карде де рујәни, пијәше бевә чы гуләку, дастыш беныше. Дештәныш фикир карде:
         -Кәсојб бәјште, бәвинде дастым гуләдәј, бәвоте һәлбәт дызди кардејдәм. Аз чокнә быкәм, ын гулә бә чичи быжәным, барыштым?

         Һичиш нызнәј пәјдо карде. Дијәш карде, бәне гыләј сипијә сығ һесте чы кәј дыләдә. Мәвотбән, ым әчәј халәјбән һытәјбән! Леф чәј сәпе рәд бәјбән, әчәј халә јанејбән, сипи-сипи дојдәјбән! Жығош зынәј, әв сығе, сипи-сипи дојдә! Жәше гулә бәј, вотыше:
          -Быдә ын гулә баршијо, дастым чы гуләку бешу.

         Халә дәларзәј, бәне әчәј тонисә жычиј гыније. Әјште, чәшоныш пе карде, бәне Шәмијәдине. Әчәј әғлон әјштин, Шәмијәдиншон чок-чоки кујәј, беғандышоне ыштә кәјку.

         Дәро гыније, ше. Ружбе, омәј беше бәште кә. Бәне әчәј жени дыглә зоәш һесте! Хәбәш гәте:
         -Жен! Аз шејәдә ын ағлон ныбин, ымоны чыконҹо варде?
          Жени дијәш карде, бәне шујә әј бәкыште, ын әғлон чы ҹо кәсәдән, әчәј нин. Сәш пегәте, вите, беше ше. Һәмон ым Шәмијәдини дијәш карде, бәне рысво бә, һәни бы мәһоләдә манде әзыни. Әве әјән сәш пегәте, вите, беше ше.  Шәмијәдини кә манде бо биҹә зоон.

         Азән бим вәјо, һәмон ә сәргузәштым виндыме вәјо.

 


 

1 Кочәбәјли – шаһсевәнә тојфонәдә гыләј

  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|