ЧЫМЫ JОДЭДЭ МАНДЭJОН -26

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 21 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

 

Фәрмони Фәхрәддин Әбосзодә

ЧЫМЫ ЈОДӘДӘ МАНДӘЈОН

26

 

            2004-нә сори сентјабри 3-дә Озорбојҹони президенти дештә фәрмони әфвыш карде Әләкрәм, мәһрумыш карде әв Озорбојҹони шәһрвандәтику, чәјо дәрошон карде әв бә Һолландијә!

            Чәј ды-се руж бәнав Огтај зангыш карде бәмы ки, “тикәј пул лозиме. Мәвужи Мерди вабәдон. Сә-тан һыријеј лозиме боәј”. Азән зангым карде бә Каһини, вотыме бәј. Сәғбун чәмә һәмрон, пулышон пәјдо карде, вығандышоне.

            Деми әлоғодор, Каһини бәмы вотә гыләј ҹо мәсәлә һәхәдән гәпым жәј пијејдә ијо.

Каһин: “Чә һодисә бәнав чандә ружонбин ки, Озорбојҹони диаспорә Минскәдә быә јол Натиг һаруж омејдәбе чымы тоно. Әмәнән һәммәј бә чәшбимон ки, президенти әфви фәрмон бешәнине. Бә әфви ды руж мандәј ныштәбим, бә кобим компјутерәдә, Натиг омәј. Воте,“чич кардејдәш?” Вотем, “нотә мәтни нывыштејдәм!” Воте, “әв чы нотәје жәго?” Вотем, “бә чәшимон президенти фәрмони, Толыши һәрәкот нороһате ки, Әкрәми ванибәдон ижән, әве нотә дојдәмон!” Ды ружи бәдигә, шамбә ружи мәлум бе ки, Әкрәмән бешә бә озоди! Натиг тадибәсә омәј чымы тоно, парсәј: “Шымә һәғиғәтән нотәон доәбе?” Вотем, “һәлбәттә, доәмонбе!” “Һаааааа?!” Вотыше, беше ше”...

            Гыләјән мәсәлә. Дырыст јодәдәм мандәни, кејнәбе, әмма Әләкрәм һәлә зиндоно бенышә, бәмы нывыштәшбе ки, “ијо розин, мыни әфв быкән, интаси де шәрти ки, аз рози быбум бә хариҹ ше”. Есә чәмә бәјәнды нывыштә номон нин чымы жидасти. Әве дырыст әзыним воте, чокнәм нывыштәбе ыштә ҹәвоб. Јодәдәм мандәј ыме ки, тәғрибән жыго ҹәвобым нывыште бәј: “Ја бешејдәш, шејдәш бә Ланкон! Бәчәвон һар гылә шәрти рози быби, әмма бә хариҹ ше шәрти ғәбул мәкә! Бывот ки, ғол кәшејдәм бәшмә һәмә шәртон, һич мышғол әбыним де сијосәти, бәныштем ыштә кәдә ыштә моә тоно! Рози мәби бә хариҹ ше, чумчыко бешиш мәмләкәто, ым ышты охој бәбе! Ланконәдә бәныштеш, мәғоми чәш бәкаш! Јаанки тосә охој ныштәниниш зиндонәдә! Ым ро ты ыштән выжнијә боштә, чәмәһонән һар гыләјни ыштәнымон выжнијә! Әве, ҹо чорәмон ни! Чанә быныштош әјо, ыштә хәлғи ғәһрәмониш, дечәвон шәрти бешош, јодо бекә хәлғи!

            Сыхани рости, бәчәј хош номәјн чымы сыханон: “Бочи шымә рози нишон ки, аз бешум бышум ыштә хыјзони тоно?” Быми аз быбум ја ҹо толыш, чы сыханымон әзни бе? Һәлбәттә, ым чәј һәхбе, жәгошән карде...

            Ружон, мангон дәвардин, чәмә һәмрон гәдә-гәдә сәрәсејдәбин ки, Авропә сәмто һич рушнәтыкә ни боәмә! Бәмә конкрет һәрәкәтон лозимбин ки, бә нав быбәмон ыштә ҹанги. Әмме, де һәјфи ки, Әләкрәми кардә коон һәммәј тәјлә гәпон ијән беҹоә бәјонотинбин. Чымон һәммәј мәно игләбе: Де һар воситә ови димәдә манде! Жәго гыләј бемәноә коон гыләјни бе, мәсәлән, бә Тәмсил ныбыә милләтон сохтемон дахыл бе. Се һәзо авро пул һәмрон де һәзо зылләти гырдәшон карде вығандышоне. Әләкрәм ше бә ТНМС. Әмәнән хәјли шојвојымон карде. Әмма чич бе чыми охој? Пулон шин, нәтиҹән сыфыр!

            Бә ғәрор омәјмон ки, аз бышум бә Һолландијә, димбәдим гәп быжәным де Әләкрәми, бунәмон чич бешејдә бә мијон. Визә сәјро лозимбе ки, чымы ғејдијотым быбу. Чандә соронбин жијејдәбим Русијәдә, һич ғејдијотым быәныбе. Есә һәни мәҹбур мандим.   Әғылон шин пәјдошон карде “лозим быә одәмон”, ғејдијотошон дәвоније мы. Визәм сәј. Билетымон һырије бы сә-бә сә, чымы дуст  ыштә машинәдә вардыше мы бә аеропорт “Пулково”. Хыдоһафизымон карде, әв ше. Әмма нышә де зубәзу 100 аврош дәној бәчымы ҹиф ки, лозим бәбе. Паспорти нәзорәти мәнтәғәдә бәмы вотышоне ки, “паспортәдә быә штамп ғәлпе, әве де паспорти әзынишон пәре!” Чич быкәм, нызнәме! Гыләј ҹывонә капитанбе. Һәлә пәре быманды и кәно, воте, “тыни тәһвил доәнинимон бә полисон, чумчыко ым ҹинојәте!” Бә коврә бәрәсе, анә еһандыме деәј, де ҹури розим еғанде, ә 100 авромән дој бәј. Ҹо беәдә, капитани вотыше бәмы ки, “де ғатәри бышош, һичи нибәвотен бәты!

            Чәјо омәјм бә осынә рој вағзал, шим бә Минск. Каһин беше бәчымы нав. Билетымон сәј бә Келн. Шанго дәро гыним. Брестәдә гырдә кардышоне чәмә паспортон. Чәш кардејдәбимон, бәнем, гыләј шәхс омәј, воте, “фылонкәс шымәнишон?” Вотем, һәлбәт ымонән зынәшоне! Вотем, һа!  Воте, бошамон демы. Тарсику хәбән сәј зынејдәныбим. Охој де тәһәри парсәјм ки, хәј быбу, чуне бардејдәш мыни? Воте, “гылә Тыркијә шәһрвандымон огәтә де ғәлпә паспорти. Шымә Озорбојҹони шәһрвандишон, мәвужи, тырки бәзнешон. Тәрҹумон лозиме бәмә!” Чымы шәшә ваште! Омәјм, бәнем гыләј кырде. Киевәдә паспортышон доә бәј, ғәлпебән! Бәболим омәј боәј. Де тәһәри розим карде сәрһәди коәкон ки, фәғыре, мәгәтән әј. Чок бе һәни ныгәтышоне, әмма огордынишоне бә пешы.

            Дошоне чымы паспорт. Дәро гынимон. Че Полшә сәрһәди хыдмәткорон омәјн, вотышоне бәмы ки, “шымә нијоне транзитә визә ки, Полшә зәминон дәвардын, бәпе бышән, визә пегәтән, чәјо бәзнешон ше!” Чанә ловә-мыннәтым карде ки, вырәдә быдәм че визә пули, вотен, не ки не!

            Огордынишоне мы бә Брест. Омәјм бә сәрһәди коәкон кабинет дәшим, вотыме ыштә проблем. Әвон вотышоне, “ијо һесте че Полшә консуләти. Маштә бәзнеш әјо визә сәј”. Фәғырә мерди зангыш карде бә консуләти. Әјо вотышоне ки, “Ромә Папә II Павел мардә, маштә Полшә јас кардејдә, әве консуләти ко нибәка”. Мерди хәјли ловә-мыннәтыш карде бә хонәхо. Әј вотыше ки, маштә-маштә бо, аз тәһәри бәкам!

            Шәви мандим меһмонхонәдә. Вәзјәтым воте бә Каһини ки, быдә Келнәдә чәш ныкән мыни. Маштәво рәбәдә шим бә консуләти. Де гыләј әзоб-әзјәти охој сәме визә. Печоштә ныштим бә ғатәр. Шәви нимәдә рәсәјмон бә Келни. Елхан, Хыдош комәг быбу, бешәбе бәчымы нав. Һол-әһвол, мылхәс, омәјмон бәчәвон кә. Маштәнәј рәбәдә шимон Әләкрәми тоно. Поплынгәсә мандәбе, бә чәшбе мыни. Дастбәгиј бимон. Иминә сыханыш ымбе бәмы: “Зә, ышты ранг зардызуке, хунә һәсрәти ни ышты диәмәдә, чич быә бәты?” Чич быәнинбе ки? Се сорбе де һафтон кәо бешејдәныбим, шәв-руж бә кобим компјутерәдә, әве рангәвунбим!

            Тикәј ныштимон чәвон кәдә, чоштәмон һарде. Чәјо пегәтымоне Әләкрәмән, омәјмон бә Елхани кә.

            15 руж мандим әјо. Бә Әләкрәми вотыме ки, “Бојлим, әмә Ланконәдә иврәдә быбомонән, чок зынејдәнимон ијәнды. Чымы иглә шәртым һесте: Бој ду мәвотәмон бәјәнды! Һарчи чокнә һесте, жәгоән гәп быжәнәмон, бызнәмон ки, чичон быән, чичымон һесте, чичон кардәнинимон вәомәдә?

            Шымә сәј чы быдожным, шәв-руж бә гәпбимон. Арәдә бә ҹо выронән шејдәбимон. Ҹанмирзә омәј, деәјән хәјли һәмсыхан бимон. Мандә вахти һежо гәп жәјдәбимон дәвардәјку ијән вәомәјку. Елханән һежо дејәмәбе.

            Һежо иминә ружи, сыхани рости, пәшимон бим бәштә оме! Бәј вотыме, “Бојлима, ты вотејдәш ки, толышә хәлғи јолиш! Лап чок, быби! Интаси бомы мәрағине ки, бочи ты ыштә иминә мысоһибәдә гыләј һышкә сәғбијән нывоте бәштә хәлғи? Охо чандә толышон зәһмәтышон быә деты бы чандә сорон дыләдә?” Әләкрәм воте, “аз чанә һәбсхонәдә ныштәм, һич кәси, һич гылә толыши дастыш гәтәни, комәгыш кардәни бәмы! Чымы жени һәватәше ыштә ғызылон, комәгыш кардә бәмы!

            Чымы хосә хәлғ! Дынјо гарде бәчымы сә, хыртәм һышк бе, пурғыбо бим, нызнәме чич бывотым? Хәјли бәпештә гәдә-гәдә вотыме ки, “ым чы гәпе, Бојли, анә толышон кардә коон бочи бә зәмин жәјдәш?” Воте, “ком толышонин ки әвон?” Вотем, “охо ышты һәбс кардә иминә ружику чандә одәмон шәв-руж шыкыријән ышты думо! Чандә толышон пулышон доә, дастышон гәтә бәшты хыјзони! Аз һәлә ыштә кардә коон вотејдәним! Охо аз ыштән бә вахти чандә кәсику пулым сә, доәбе бәшты хыјзони! Чәмә әғылон анә зәһмәти бочи бә зәмин жәјдәш?!” Воте, “бәмы һички вотәшни бы һәхәдә!” Вотем, “ки вотәнинбе ки бәты? Охо ки виндәше ты пеш озод бе ки, сыханән бывоты бәты?” Воте, “һичким виндәни, әмма чымы жени жыгош вотә бәмы!” Сәдош карде ыштә һәмро, ижән парсәј чәјку. Судабә миәллимә ымыш воте: “Һички бәмы дастыш гәтәни, һички и копугышән доәни, аз һәватәме ыштә моә бәмы доә ғызылон, харҹым кардә Әкрәми роәдә!

            Чымы “женә ком” ни, де жени гәп жәј һолым ни, хосә һандәкәсон! Һич дамән ныбим. Әштим, вотем, бошамон. Шимон бә Елхани кә.

            Елхан воте, “пијејдәме, сыннәт быкәм ыштә зоә. Чоке, тынән ијош, боән иврәдә гыләј мәҹлис тәшкил быкәмон”. Рози бимон. Де Елхани шимон бә ғәссобхонә, гуждымон һыријәј, ҹо выжорә коонымонән карде. Чәјо әғылымон барде бә нохәшхонә. Сыннәтымон дој карде, омәјмон бә кә. Әләкрәми Һолландијәдә жијә ғәјн, Ҹанмирзә, Елхани һамсијәдә жијә гыләј Ирони толыш дештә жени, мылхәс, хәјли одәм гырдә бимон, чокә һарды-һәшымон карде!

            Бәштә гиј гәтејдәм ки, чымы Һолландијә сәфәдә ән шојә ружым һежо әғыли сыннәтә вәјәбе!

            Јеревани конфранси мәсәләмонән но-пегәт карде деәј. Әләкрәм воте, “һукман шеј лозиме әјо, чумчыко быдә ҹо кәсон нывотын чәмә хәлғи сыхани! Һар вырәдә әмә ыштән вотәнинимон ыштә сыхани! Интаси ты мәши, быдә ҹо толыш бышу!” Вотем, “бочи аз нышум?” Воте, “етибо ни бә ермәнијон, тәхрибот бәзнен карде!” Вотем, “јәне вотејдәш ки, аз ыштәни оныгәтым хәто жијәдә, ҹо толыши огәтым? Жыго әбыни, Бојлима! Мадәм жәгоје, аз ыштән бәшем ки, чичән бе, быдә демы быбу! Хыдо ныкардә, бә ҹо толыши сә жычиј бо, бәвәдә аз чы ҹәвоб бәдом бә одәми ов-авлоди?!

            Елхани дәро кардыше мы, омәјм бә Русијә. Тикәј бәпештә гырдә бимон, һол-ғәзијәм гәп жәј бо һәмрон. Охојәдә иглә сыханым воте: “Әләкрәмо һичи бенибәше бочәмә хәлғи, боштә сәј ҹо чорә бынәвәмон!” Әмма жыго бә ғәрор омәјмон ки, һәлә “нијо быкәмон ыштә дардон, бегули мәкәмон ымони һәммәј, Әләкрәми тази быгәтәмон, бунәмон чич бејдә”.

Идомәш һесте

  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|