ЧЫМЫ JОДЭДЭ МАНДЭJОН -22

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 47 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

 
 

Фәрмони Фәхрәддин Әбосзодә

ЧЫМЫ ЈОДӘДӘ МАНДӘЈОН

22

 

            2004-нә сор дамәј. Навынә вәсләдә нывыштәмбе ки, “веј јолә коон бә чәшбин әмәни”. Быдә  чәмә һандәкәсон бызнын ки, ым “јолә коон” һежо анән “гонә коонбин”. Бочи? Ыми чок-чоки сәрәсејро, бәпе әвон бызнын ки, чичымон һестбе бәвәдә, чичымон ныбе? Росте, ыштә навынә фикри ижән тәсдығ кардејдәм: 2003-нә сор дамәј дечәмә ғәләбә! Интаси һәмон ғәләбә, чокнә бәвотен, “физики мәноәдә” сәрәсе лозим ни. Һәмон сори һәм Русијәдә, һәм Озорбојҹонәдә, һәм Иронәдә, һәмән че дынјо кали ҹо јолә мәмләкәтонәдә шојд бин ки, Толыши Милли һәрәкот бә фајә рәсә! Тикәј де сојә зывони бывотом, жыго быәнине: Дынјо зынәше ки, әмә һестимон, һәмән гәдә-гәдә бинош карде бәчәмә сәдо бо гуш дој, чәмә сәдо мәсе! Ым ғәләбә һәмән сәрәсеј лозиме чәмә толышон бә озоди ҹанг сәфәрбәр кардеј мәноәдә. Һәм Озорбојҹонәдә, һәмән Русијәдә хәјли толышон умуж гынин бәчәмә һәрәкоти, һаҹо гыләј тәрәгги бә чәши гынејдәбе, толышон гәдә-гәдә пелывејдәбин!

            Демијән жыго, чәмә һәрәкоти тарыхәдә 2004-нә сори мәхсуси вырәш һесте. Региони геосијоси вәзјәт жыгобе ки, әмә мәһз бы сори дыләдә ја һәнијән бә нав әзнимон ше, ја ыштә вырәдә зәвәријон әкәјмон, јаанки умумән бә пешы әзнимон ше, лап мәһвән әзынимон бе! Ым мәсулијәти фаме лозимбе! Чәмә ихтијор ныбе ки, бә даст дәнәмон ыштән-ыштәни, һәмән ыштә хәлғи. Геосијоси вәзјәт бәвәдә бәчәмә хәј ныбе, ыми бә гиј гәтеј лозиме. Һәрчәнд 2003-нә сори октјабри 15-дә шанго Илһам Әлијеви президент бе хәбә тәсдығ бе бәпештә, Москвәдә кали вәзифәсојбон әмәни тәбрик кардејдәбин, бәмә чәшрушни дојдәбин, “Фәхрәддин, Илһам ғалиб номәј, әмә ғалиб омәјмон, толышон ғалиб омәјн!” вотејдәбин, әмә чок сәрәсејдәбимон ки, ғәләбәку гәп жәј һәлә рәје! Мылхәс, әмә зынәнинбимон ки, чичымон һесте, чичымон бә даст варде зынә, чич кардәнинимон ки, һәнијән жычиј бијәмон чә “чиј” сәпе, гин ныкәмон ыштә быәјонән! Әве чәмә шәв-руж мызокиронәдә дәвардејдәбе. Һан-һытымон ныбе. Веј толышон бәвәдә һич хәбәшонән ныбе чымонку, есән хәбәшон ни! Чәмә хәлғи талејәдә веј чијон чәмә бәвәдә гәтә ројку, ғәбул кардә пләтформәку, консепсијәку вәбастәбе!

            Чичбе чә вахти геосијоси шәроити гонәти? Озорбојҹонәдә һакимијәт дәгиш бе. Илһам Әлијеви ғәбулыш карде че Москвә шәртон, доше бә Русијә чәј пијә пулон (мығодори дырыст әзыним воте), ныште бә президенти тахт. Озорбојҹон ки гылејдәбе тосә бы вахти, һәмуш бе. Һәмәкәс – һәм дыләдә, һәмән даштәдә – гырд фәхә гыније ки, мыддәти һәм мәмләкәти дыләдә, һәмән регионәдә һәмә просесон статикәдә бәбен, һич гылә динамикә, ғејри-ади һәрәкәтон чәш кардеј лозим ни! Региони ән јолә довләт – Русијә мышғолбе дештә иғтысодијоти ијән ләшғәри рост карде. Владимир Путин гәдә-гәдә гырдә кардејдәбе че Јелтсини бә да сор выртивыло кардә һакимијәти! Бәвәдә Путинику че Русијә марзон даштәдә комсә гыләј ғејри-ади ко гәте чәш карде әвомәти әби. Шык бә Хыдо ки, һәм чәмә ыштә тәһлилон, һәмән бәмә рәсә кали етибојнә информасијон шәк-шубһә һаштејдәныбин бы мәсәләдә!

            Әве, әмә дәгиш кардәнинбимон ыштә тактики вәзифон, тәсһиһ кардәнинбимон ыштә стратежи планон, бәрномон, пеғандәнинбимон әвони бә тожә шәроити реаләтијон. Бәштә чәши вә бијән ки, бә вахти аз мандәбим сеглә рој мијонәдә: Һафтә бы сәдән, бә сәдән шејдәбим бә Минск ја бә Москвә, гырдә бејдәбимон бә иврә, шәв-руж мызокирон бардејдәбимон. Чы тәрәфоән ружномә бекарде лозимбе, әј нәби огәте. Малијә вәзјәтымонән чок ныбе. “Чок ныбе” вотеәдә ки, һич вахти әв чок быәни, әмма есә тикәјән гонбе. Һич ружномә пули вахти-вахтәдә росне зынејдәныбимон.  Әмма һич гылә чәтини ијән ишкил пәл жәј зынејдәныбе бәчәмә умуми кој! Әмәни огәтә, руфо егыније наһаштә ән јолә амил әвбе ки, әмә һәммәј бовәмандбимон бәштә ғәләбә, чок сәрәсејдәбимон ки, сәһвымон ни, әвон быбунән, веј һырдин, ромон сәросте, ағыл ијән сәводымонән вәс кардејдә ки, бы “һырышығинә” вахтәдә пәјдо быкәмон боштә гыләј рушнәтыкә, бышәмон бә нав! Һежо де мәғсәдијән әмә һәлә 2003-нә сори нојабрәдә сохтымоне боштә сәбәсожә Информасијә әгентәти – Толышпресс. Чумчыко чәмә коон навәдә шәнинбе информасијә ијән идеоложи ҹанг! Әгентәти по, чокнә бәвотен, сывык бе! Һежо иминә ружику хысусән че Русијә ныфузинә аналитик ијән информасијә мәркәзон дәмандин бо әмәни ғәбул карде. Чәмә әгентәти һар вырәдә һестбе! Москвәдә чанә хариҹи сәфарәтон һестбин, чә мәмләкәтон һар идәдә чәмә тәбрикон шејдәбин бәвон! Чандә сәфарәтон реаксијә дојдәбин бәмә, ҹәвоб дојдәбин бәчәмә тәбрикон ијән ҹо номон! Сајти материалон де һәвәси чап кардејдәбин че Русијә ҹо информасијә ресурсон. Озорбојҹонәдә кам гыләј вахтәдә Толышпресси бә дынјо омешон һисс карде, зынәшоне ки, чәј еһдәо оме гон бәбе! Сыхани кырти, сајти гәтеш зынәј че дынјо нәбз!

            Чәјо чәмә толышон тикәјән ғырс-ғырси сәфәрбәр лозимбе карде. 2004-нә сори әмә бә ғәрор омәјмон ки, һәлә ки ым кој сијоси тәшкилот не, мәдәни гыләј сохтемон бәзне бә вырә росније. Әве һозымон карде Умумрусијә Толыши мәдәнијәти овҹи Фонди сәнәдон, едаштымоне әвон бә Русијә Әдлијә вәзарәт. Исмоил Шабанови хысуси хыдмәти ғејд лозиме кардеј бы коәдә. Фонд дечәј номи тәсдығ бе. Әмма ыштәныш воте ки, “чымы чәј сәдр бе тәмәнном ни. Гыләј ҹо сәводинә толыш пәјдо быкәмон, быдә рушинфикон гырдә быкә бә Фонди сә, ко быкәмон!

            Чандә вахтон но-пегәт карде бәпештә, мандимон че вәкил Намиг Әзимови сәпе. Хәјли гәпонымон жәј деәј, мызокиронымон карде. Чандә кәрә гырдә бимон де рушинфикон бә иврә, овардымоне бәвон. Охој ғәрорымон ғәбул карде ки, Намиг Әзимов быбу Фонди президент! Жәгоән бе!

            Ијо ды-се кәлимә бынывыштым Намиг Әзимови һәхәдә. Сыфтә-сыфтә ыми бывотым ки, һәм бәвәдә, һәмән есә чәј һәхәдә ҹурбәҹурә нәзәрон һестин. Бәј мыносибәтән һәмә толышонку ејни ни. Чыми сәбәб чиче?

            Иминә сәбәб әве ки, умумән чәтин жәго гыләј толыш бәзнешон нишо дој ки, әв һартәрәфә хош бо бәчәмә толышон һәммәј! Мәсәлән, чандә соронин ки, веј толышон бә дод-әмонин ки, “бочи Толыши лидерон ибе зынејдәнин?” Чы нәзәри чанә пуч ијән бемәно бе изоһ кардеј фикәдә ним.  Иглә әј бывотым ки, пәшимон бејдәш, де гыләј ҹо навәжәнә толыши нышт-әшт кардејдәш, һәшто кәс лыв печокнејдә быми! Ја бә одәми ыштәни вотејдән ки, “әв кије, ты деәј нышт-әшт кардејдәш?” Ыштәнән бә һар ды кәси вотејдән ыми, һәмән дард бымәдәј ки, һаканә ејни одәмон бәтынән вотејдән ә сыхани, бә одәмијән! Веј одәмон дәрәсе зынејдәнин ки, хысусән навәдә шә, навәжәнә һич гылә толыш “идә зерән” ни ки, бо һар гылә толыши шин быбу! Һар одәми һестыше ыштә хосјәт, ыштә сәвод, ыштә нәзәр, ыштә дынјовиндемон, ыштә әхлоғ ијән мәнәвијот, ыштә имон ијән тәғва, ыштә номус ијән ғырјәт! Ымон һәммәј һич вахти хош әзынин оме бә ҹо толышон!  Әве һар гылә навәжәнә толыши бә хәлғи ко ҹәлб кардеәдә, әсос шәрт чәј бәчәмә хәлғи озоди ҹанги бәфомандәти быәнине! Һичкијән мәҹбур нә әбыни карде, нәән һич мәҹбур лозимни карде ки, әвән бәнә бәты фикир быкә, чәмә шә рој бәнә бәты бывинды. Одәмон “бы ғәзәнәдә гыловнијеј” лозиме ки, просеси охојәдә ја ади пијозәпатә бә дәрһәл бо, јаанки пылоғәјлә! Аз һәни анә “гыләм ки бы ғәзәнәдә”, веј вахте тәәҹҹубән кардејдәним быми, сәј евә жәјдәм, ыштә кој кардејдәм. Әмма һар зоә тов зынејдәни варде бы тымбытырахи!

            Дыминә сәбәбән ыме ки, һежо бә вахти Намиг ыштән хош омејдәбе бә кали одәмон, хошән омејдәныбе бә кали ҹо толышон. Әмма, иминәни, әв толыше, дыминәни, мәғсәдыш ноәбе ыштә навәдә ки, даст быгәты бәштә хәлғи, ыштә зувышкә кој быкә боәј. Шәхсән бомы һич әһмијәтыш ныбе чәј ҹо хосјәтон!

Идомәш һесте

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|