ЧЫМЫ JОДЭДЭ МАНДЭJОН - 13

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 29 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

 

Фәрмони Фәхрәддин Әбосзодә

ЧЫМЫ ЈОДӘДӘ МАНДӘЈОН

13

 

            Сентјабрә мангәдә тәклифым карде бә һәмрон ки, боән Толыши зывони луғәти бынывыштәмон. Һилалику се ҹилдә “Уруси-тырки луғәт” һестбе. Пегәтыме әв, дәмандим бо нывыште. Забил, номхыдо, чок зынејдәбе толышә зывони, вотем, бој дыкәси бынывыштәмон. Бином карде бо нывыште. Интаси 150 сәһифә нывыште бәпештә, бәнем ки, луғәт нывыштејро иглә зывони зыне ками кардејдә. Чумчыко луғәтшыносәти гыләј јолә елме, ыми умуте лозиме. Бәштә гиј гәтејдәм ки, сыфтәо жыго зынәмбәј, ғасбу һич дәнәшим бы ко! Есән бә пешы огарде һәни мердәтику ныбе! Әве, дастоным бә пе карде, дәмандим бо луғәтшыносәти елми умуте!

            Ијо луғәти һәхәдә ыштә гәпи огәтејдәм нимәдә, гыләј ҹо мәсәлә һәхәдә гәп жәј воҹиб зынејдәм. Сыхан Забили һәхәдәј.

            2002-нә сори мајә мангику детобә 2005-нә сори августи 13 Колпиноәдә бим. Әјо куч кардеәдә хәјли пулым һестбе. Әве сыфтә жәго гыләј ишкилым ныбе. Әмма пешы проблемон бешин бә мәјдон. Бы вахти дыләдә бәмы чәмә ҹо толышонән даст быгәтонән, чәвон һәммәјсә веј чымы хыдмәтәдә мандәкәс Забил быә! Боәмә ән чәтинә мәсәлон гыләјни әвбе ки, Колпиноәдә һәлолә гужд һәватејдәныбин. Гужди һежо Забил әстәни боәмә. Сывој ымијән, шәви кон вахтәдә быәбәј, занг әкәјм ки, мәсәлән, фылон чиј лозиме, әлбәһол әросни ыштәни. Бы һәхәдә веј бәзнем нывыште, әмма Хыдо бәрһәхе чәмә сәјсә, чымынән ихтијорым ни ки, бә һәшә быжәным ымони!

            Тәғрибән сори ними дыләдә ружномә певыло кардәкәс иглә Забил быә. Жәгоән чәмә кардә ҹо коон һәммәјәдә чокә хыдмәтоныш быә. Сори ними бәпештә һәни певылош ныкарде ружномә. Сәбәбыш есән мәлум ни бомы.

            Есән омејдәм луғәти сәпе. Чандә соронин ки, Забил һар вырәдә вотејдә-нывыштејдә ки, мәвотбән, толышә зывон әј омутәше бәмы, луғәтән һежо әј нывыштәше! Чыми гыләј сәбәб Забили ыштән характерәдәј, ә гыләјнијән чәј бесәводәти нәтиҹәј. Луғәти нывыштәкәс бәпе Толышстони һар вырәдә быә сыханон гырдә быкә, умуми луғәт бынывышты. Аз ыштә чәшон бә дынјо окардә ружику ыштә кәдән, дијәдән иглә толыши зывонәдә гәпым жә, сыханым мәсә. Јәне чымы зывон чымы Инә омутәше бәмы! Интаси аз, мәсәлән, бә тымон бофте, ја шартукәти, мојәвонәти ијән кали ҹо мәсәлон аид терминон бәвәдә кам зынејдәбим. Чымы Забилику парсә сыханон бәвон аид быән. Забилән һежо бәнә бәмы, мәсәлән, Деғәдә око доә зывони һич вахти чок нәзни зыне, һич есәтән зынејдәни. Чумчыко бә одәми жыго омејдә ки, һарчи зынејдә, әве умутејшән пијејдәни! Аз веј вахти дастпочә быәм ки, сәросным әј, вотәме ки, чымы билә, елми умуте лозиме. Әмма боәј һич тәфовутыш ни! Бә елми һәмрәғ ныбә одәм һич вахти одәм әбыни!

            Луғәти нывыштеәдә, аз са-са толышонку парсәм, гырдә кардәме анә сыханон. Забил жәго вотеәдә, тәһғир кардејдә ә одәмонән! Интаси дәрәсејдәни ыми, чумчыко дәмәрәсе!

            Забили ән јолә нохсанон гыләјни әве ки, гәвәдәш сыхан мандејдәни. Бәј жычиј бывотош, әнәһој дәнибәварде ки, мәхлоғ һәммәј бәзне. Ым бо мерди веј јолә нырәсә ҹәһәте! Интаси чымисән јолә гынош әве ки, кон кәдә меһмон быбо, һежо чәјо бешенҹән, һар вырәдә чә кәј сыхани бәка, һәтто кәхывандә жени гәпи бәже! Ым бә мерди дамә ко ни, мердәти ни! Чумчыко мерд ҹо мерди хыјзони гәпи нибәже! Бә жәләвони мерд әбыни воте!

            Гыләјән мәсәлә. Чәмә Толыши һәрәкотәдә чандә кәси зынејдәм ки, дылышон шејдә бо тарифи! Забилән жәгоје! Һежо бәпијеше ки, тариф быкән әв! Тарифику хошыш омә мерд чәтин мерд быбу!

            Гыләјән мәсәлә. Һар гылә шәхс бәпе ыштән бызны ки, әв кије, чәј сәвод чиче? Ыми зынә одәмән һич вахти ыштә сәјсә јолә гәп нибәже, бәштә букә дәнышә вырә ыштә сәј дәнибәно! Одәм ыштә зынә чиј бәвоте! Һәзо кәрә бәј вотәме ки, чымы билә, сијосәт елме, ыштәнән веј гонә елме. Бы һәхәдә гәп жәјәдә, һоди быби, һар гәпи мәжән! Интаси бәки вотејдәш?

            Иглән чиј бывотым. Забил мәрифәт чиче, әдәб чиче, ыштә нышт-әшти зыне чиче, жәго чијон әзыни! Чокнә бәныште, чы гәпон бәже, һич фик нибәдо! Чич омәј бә гәв, бәвоте! Росте, дылыш тәмизе, рәјрә јодо бебәкарде ыштә вотә гонә сыхани, әмма деми мәсәлә сә бејдәнихо! Мерд бәпе мерд быбу, кучә әғылән – кучә әғыл! Чымон арәдә фәрғ ныбо, вај-мысибәте!

            Чо-пенҹ сор чыми бәнав гыләј ғәләтыш кардәбе, дәпарчыниме деәј. Бәчәј зангон ҹәвоб дојдәныбим. Скајпоән бекардәмбе әв. Сыхани рости, сәм хәјли ашишбе. Һар вырәдә чымы бевәҹи нывыштејдәбе, вотејдәбе, бәмы нымандә тәһғирон нывыштејдәбе, бәчәвон һич гылә ҹәвобым доәни, ыштә арым чәш кардә!

            Тәғрибән ды сор чыми бәнав гыләј номәлумә нумрәо занг омәј бәчымы телефон.   Зынејдәним, чокә хосјәте ым ја бевәҹе, әмма бә һар занги ҹәвоб дојдәм. Ҹәвобым дој, бәнем Забиле. Пијәме бынәм телефони, пешы ыштән-бәштә вотыме ки, чок ни. Гәпым жәј. Воте, сыханым һесте деты. Омәј бә кә. Хәјли гәпымон жәј. Хәбәм һестбе ки, тәғрибән се сор бәнав шәбе бә Јереван. Чы гәпоныш жәбе әјо, чәвонкујән хәбәм һестбе. Интаси ыштәным вәғын ныној. Дәманде “пијо-пијо” гәпон жәј, вотем, огәт! Чичы вотеј пијејдә? Воте, “ты фылон вахти чымы һәхәдә фылон гәпоны жә!”. Вотем, “чыконҹо зынејдәш, ышты һәхәдәм нывыштә? Ышты номым гәтә?” Воте, “не, әмма аз сәрәсејдәм ки, чымы һәхәдә гәп жәјдәш”. Вотем, “ты ыми икәрәмәдә бызын, ышты номәдә гыләј одәм ни бомы бы дынјо димәдә! Ты чымы хосјәти бәпе бызнихо, бәки лозиме, аз бәрмалә вотејдәм ыштә сыхани! Ты ахмәхиш, әве жыго фикир кардејдәш ки, аз ышты һәхәдәм нывыштә ә сыханон! Ыштә сәј евә быжән, ыштә ғәләти быкә, гәвоәмәј мәвот!”.

Идомәш һесте

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|