ЧЫМЫ JОДЭДЭ МАНДЭJОН - 3

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 99 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

Фәрмони Фәхрәддин Әбосзодә

 

ЧЫМЫ ЈОДӘДӘ МАНДӘЈОН

3

Маштәнәј саат нәви нимәдә аз һәлә Һукмәти кәј соәдәбим, бәнем Фирудин Сәмәндәров  беше бинао. Сәломым дој, әлејкыш воте, дәварде ше. Сәдошон карде мы, дәшим бә кабинет. Назир воте, “һич гылә мызокирә нибәбе, быши ыштә сәј евә быжән, ыштә кој быкә”.

Омәјм бә кафедрә. Елми шурә иҹлос саат 12-дә быәнинбе. Мудири мыныш винде, ҹындо бе ки, “бочи омәјш?” Вотем, “һа зоә, нороһат мәби, чымы кој вырәје, омәмәни. Бә иҹлос нибомем”. Тикәј дәварде, бәнем јеразон, нахчываныжон һәммәј дәростәшоне ыштән, омән. Пләшонышон евате, шин бә иҹлос. Чәмә јолә лаборантән мәштәғәғыжә кинәбе, “чымы одәмбе”, номышән Рәһилә ханым, одәми һовә быбу! Воте, “чокнә бәбе чы коон охој?” Вотем, тикәјән сәбр быкә, есә бәвиндеш! Саат донзәку тикәј дәварде, бәнемон ә миәллимон һәммәј пәшимон-пәшимон огардин, омәјн, пегәтышоне ыштә сәпенә оләтон, бешин шин! Рәһилә ханым дәманде әвони бә мәсхәрә ној: “Зә, чич бе бәс, иҹлос ныбе?” Вотен, “иҹлос шејдә, әмма чәј мәсәлә ныбе ружонәдә!”

Чәшым карде, мудир омәј. Воте, “зә, ым чы кобе, ышты мәсәлә ныбе ружонәдә”? Вотем, “бәшмә вотәмбехо, нороһат мәбән, һарчи чок бәбе!” Воте, “валлаһ, аз зынејдәним, кон просесон шејдән, әмма ымон хош омејдән бәмы!” Вотем, “һич ғәләт әзынин карде!” Пешы зынәме ки, мәвотбән, фәғырә мерди жыго зынәше ки, “пијо” зангышон кардә. Һәни хәбәшән ныбе ки, Деғи пијәмердонсә јолә “пијо” ни!

Мылхәс, мандим кафедрәдә. Әвојм әныштим де мудири, Рәһилә ханымән пуррангә чај әдәј бәмә. Ә јеразон һич гыләјни дәнәши бә кафедрә. Чәш әкәјн, аз беше бәпештә, әвојн. Бә мудиријән ләзәт әдәј! Университети миәллимон гәдә-гәдә пемужијәјн бы вәзјәти. Жыбызын, јодо бешејдәбе чымы мәсәлә...

Декабрә мангәдә Муртуз Әләсгәровышон тәјин карде ректор. Јеразон ижән дәвардин бә һыҹум. Ружи мудир отәшбәгәв омәј бә кафедрә ки, “ты бини чичон бејдән? Чымы чыл сори дуст Муртузи сәдош карде мы ки, сәнибәтон иҹлос сәдо быкә, Фәхрәддини мәсәлә бынә бә мызокирә, чумчыко ым јеразон һәни чымы зәһләшон бардә! Аз есә чич быкәм?”. Вотем, “һичи, һежо есә елон быкән ки, маштә саат 12-дә кафедрә иҹлосе!” Воте, “охо ты зынејдәш, ғәрор чич бәбе?” Вотем, “бәштә ејнән мәстәнән, һичи әбыни. Интаси иҹозә быдән, азән бом бә иҹлос”! Воте, “иглә чыми хаһиши мәкә чымыку! Мәвојш!” Вотем, чок. Мудири сәдош карде гыләј јераз, воте, “маштә саат 12-дә иҹлосе, хәбә быдә бәштә дустон”!

Шанговәсәјбе, бешим кафедрәо. Хәјли фикирым карде ки, чокнә быкәм? Сыхани рости, ајбым омәј ки, сипиришон сәнибәтон нороһат быкәм. Сыфтә вотем, чич бејдә, быдә быбу! Беәјән пијејдәмбе шодәм ын кој. Интаси чымы ов-авлод, һовон-быјон, хысусән чымы аму Рәмәзон ыштәни кыштејдәбин, бәмејдәбин ки, “коо бешиш, чәмә дыл бәтәке!”. Нәве-нәве омәјм бешим Зәрдушт Әлизодә тоно. Вотем, “Охо ты “Һелсинки шәһрвандә групи” һәмсәдриш, пијејдә дијә быкәј бә гыләј тәмшо?” Воте, “дылым шејдә бо жәго тәмшон!”. Вотем, “һол-ғәзијә жыгој. Интаси һәлә мәвот бә һички, тәзјығ бәзнен карде бәты. Маштә саат 12 нимәдә бој, университети бина иминә мәртәбәдә быманд гыләј вырәдә ки, нывиндын тыни. Вахтәдә аз бомем, сәдо бәкам тыни”. Воте, “чок!” 

Машки саат 11-дә омәјм бә кафедрә. Мудир тожә омәбе, миәллимон вејнијән ијобин. Мыныш винде, ғыјзыш карде ки, “вотәмбехо, бочи омәјш”? Вотем, “Һәсән миәллим, чымы оме сәбәбыш һесте. Хаһиш кардејдәм, гуш быдән бәчымы рәсми бәјоноти! Аз овардәм бә Одәмон гәрдәни кәшә тәшкилотон, чәвон нымојәндә пијејдәше бо, иштирок быкә иҹлосәдә!” Канә коммунистбе рәһмәтуллаһ! Ыми мәсенҹән, рангыш дәгиш бе. Воте, “жәгобу, ым гонә мәсәләје, аз бәпе хәбә быкәм бә ректори”. Вотем, һа быкәәни! Зангыш карде бә ректори, әј вотыше ки, “вахтым ни, занг быкә бә иминә проректор Мисир Мәрданови”. Зангыш карде, чокнә һестбе, жәгошән воте. Әжош карде ки, һич ныбо әв бо бынышты иҹлосәдә ки, пешы ҹо вот-вож ныбу!

Јеразон де нахчываныжон һежо мәсәшоне ым хәбә, гәдә-гәдә бешин мијоно. Гыләјни омәј, вотыше бә мудири ки, “зинә дибе, хәбәдомон карде зынәни һәмә миәллимон, әве вәсашмард әбыни, иҹлоси огәтән бә ҹо вахти”. Мудир озик омәј бәј ки, “вәсе анә һәнәкон карде демы! Ыштән пијәоне, азән тәјиным кардә иҹлос. Быши әвони һәммәј сәдо быкә! Пешы мәвотән ки, бешымә иҹлосымон кардә!” Икәсә рәјрә вите, хәбәш дој, һәммәј омәјн ныштин. Мисир Мәрдановән омәј. Мудир воте, “саат һәни 12-је, Фәхрәддин, кыве ышты меһмон?”. Бешим шим, Зәрдуштым варде. Дәше бә дылә, мудири виндыше әв, дастбәгиј бе деәј, камиши тарифыш карде әв, ыштә кали гырәјонышән карде. Чәј Зәрдушт ныште иминә мизи кутәдә, диктофоныш пекарде ноше мизисә.   

Һа, ымијән бывотым ки, бәштә дустә миәллимон һәммәј вотәмбе ки, јеразон чы ғәрор быдон, сәдо быдән бәј, нороһат мәбән!

Мудири окардыше иҹлос. Һички гәпыш ныжәнәј. Чә дастә јолон һа чәшәмурышон дој бәштә одәмон, һички нәште. Мудир воте, “жәгобу, Фәхрәддин бәлкәм ты гәп быжәни?”. Вотем, “не, аз охојәдә гәп бәжем, бунәмон әвон чич вотејдән”. Сыхани кырт быкәм тикәј, охој чо кәс әште – Әли Әһмәдов, Һамлет Ҹәфәров (дыјнән јеразин), Ғыбон (фәмилијәш јодәдәм ни) ијән Зулфәли Ибраһимов (дыјнәнән нахчываныжин), гәвомәјышон воте. Умуми сыхан жыгобе ки, “Фәхрәддини хәјонәтыш кардә. Ермәнијон дејәмә бә давен, әвон шән Толыши республикәшон сохтә. Бәпе Фәхрәддин коо бышу”. Һа пијәшоне һәнијән гәп жәкәс быбу, һички нәште! Мудир ыштән мот мандәбе ки, бочи жыго лол быән ымон?! Охо ым одәмон вејни сентјабри иҹлосәдә һәммәј пеһандәшонбе бәнә былбыли!

Охојәдә бәмышон сыхан дој. Ә секәсым беабру карде, сы дәражијәјн, иглә сыханышонән нывоте. Вотем, “азән зынејдәм ки, ермәнијон даве кардејдән де Озорбојҹони. Интаси детобә ымружнә ружи чымы иглән ермәнијә дуст чиче, һич танышымән быәни!” Чымы “дуст” һәмән миәллим ијән һамсијә Һамлет Ҹәфәров навынә мизи кутәдә ныштәбе. Вахтәдә веј дустәтимон кардәбе деәј. Хошыш әвој гәп жәјәдә кали толышә сыханон око дојку. Даме бе, вотыше: “Фәхрәддин, бир аз кырт елә!”. Вотем, “не, Һамлет миәллим, шымә вејон гәп жә, есә нубә чымыне. Аз ијо ныбеәдә, шымә веј ду-тәлбисон вотә бәчымы унвон, гәвомәјон гәп жә. Есә ыштә гушон окән, гуш быдән бәмы!”

Мудири дыло жыбызын теғ бекардејдәбим! Бығәсырә кардејдәбе, дештә сәј һым-ҹым кардејдәбе бәмы ки, “лап чок вотејдәш!”

Вотем, “Һамлет Ҹәфәров, веј чочинә које ки, чандә соронин Хәрәбоғәдә ҹанг шејдә, шымә јеразон есә осә гынијәшон ки, ҹанг шејдә! Чыми сәбәбән әве ки, Һејдәр Әлијев омә бә вәзифә. Јәне деми шымә Хәрәбоғи һәвари кәшејдәнишон, әв бәшмә јодән омејдәни! Шымә Һејдәри гәрдәни кәшејдәшон ки, маштә бәшмә һар гылә гыләј вәзифә бәдо!

Һамлет, һәмәкәс зынејдә ки, ышты жен ағдамыже, јәне хәрәбоғыже. Чандә соронин ки, һежо ијо боәмә гәп жәјдәбиш ки, чокнә “Иса һонијәдә” һардыһәшы карде, кәбобы жәј! Әмма ҹанг бино беәдә, ышты јолә зоә ыштыку бехәбә шәбе бә Хәрәбоғ, ты мәһоли хәробә кардејдәбиш ијо! Семинә ружи шиш варде ыштә зоә! Чы рәјрә ышты јодо бешин ымон?!

Һәлә ыми бынәмон бә кәно. Лап бы незони гәп жәјдәбиш ки, чокнә шәбиш бә Гырҹистон, чәјо оваштиш бә Ермәнистон, ыштә пыә ғәбы зијорәт карде. Бымәдә јавә һичи ни! Јавә әве ки, ыштән вотејдәбиш ки, чәјо ныштиш дештә ермәнијә дустон, бәрбкә һардыһәшон карде! Ымән ышты јодо бешә?!”

Мәрһум хыләбе. Куто виндејдәбим ки, тосә ыштә гушәбынон сы дәражијә! Сәдош беныше.

Вотем, “Әли Әһмәдов, тынән Хәрәбоғи һәвари кәшејдәш? Ај-һај! Хәрәбоғәдә ҹанг бино быә 1988-нә сорику, әмма ты дештә незә авлод ијән сипириш Сәфијар Мусајеви (Сијоси тарых кафедрә мудирбе. Әслыш јеразбе, Һејдәри и нумрәјнә одәмон гыләјнибе. Интаси Ајази вахтәдә гыләј ғәләтыш кардәбе, Һејдәри әве һич гылә вәзифәш ныдој бәј. Ајаз Мутәлибов президент беәдә, университети “Билик” кафеәдә гыләј шоткомәдә тостыш рост кардәбе “бә Озорбојҹони иминә президенти шәрәф”. Һејдәрику чәј хаһиши кардеәдә, ә видео-нывыштәјыш ноәбе чә шәхси вәдә. Жәгоән бевәзифә манде, хывәтику чәр бе марде) 1991-нә сори чәмә бы кафедредә номижәти диссертасијә нывыште дештә дасти бо гыләј ермәни, елмон номижә карде әв! Бәлкәм ду вотејдәм? Охо бы кафедрәдә ко кардәкәсон һәммәј чок зынејдән ыми! Есә ты Озорбојҹонику, Хәрәбоғику гәп жәјдәш, ыштә синә бә нав дојдәш? Аз ки чок зынејдәм ышты мојә, ышты зати, ышты мәғсәди, ты бәмы әзыниш воте жәго сыханон!”

Әли Әһмәдовән хылә одәмбе. Анә сы быәбе ки, жыбызын есә бәтыпе! Сәдош беныше.

Вотем, “Ғыбони ијән Зулфәли һәхәдә һич гәп жәјым пијејдәни, чумчыко әвон бәдбәхтә одәмин, ыштә вотә гәпијән зынејдәнин. Жыго зынејдәм, ијо ныштәкәсон һич дәнырәсәјн ки, әвон чичышон воте. Әве чәвон сәј вадојдәм.

Охојәдә ымоным воте: “Сыхани рости бывотым бәшмә, Һәсән миәллим, тосә ымружнә ружи бәлкәмән чымы дыли нығылә латонәдә гыләј тәрәддуд һестбе ки, ғасбу ростијән аз сәһвым кардә? Әмма есә ки чәмә милләимә һәмрон жыго кардејдән, димбәдим омеәдә, чәвон хыртә һышк бејдә, ыштә гәви зынејдәнин окарде, әмма һар вырәдә чымы думо ҹурбәҹурә гәп-гәләҹон жәјдән, аз де тәнтәнә сыхан дојдәм бәшмә: Аз ыштә хәлғи зоәм, чәј рушинфиким, бәштә хәлғи хото шәм бә Ланкон. Һич вахти пәшимонәтим кәшәни ки, бочи шим? Шә ружикујән һежо һәфтоғи бардәме ки, бочи тосә ымружнә ружи аз һытәм, хәбәм быәни ыштә хәлғи ружгорику, кешкә бәпе веј вахти чыми бәнав шәбәјм бы ко. Әмма есә ки шәм бы ро, һич вахти онибәгардем бә пешо! Мыни быкыштонән, тосә ыштә охонә тылә хуни бәшем бы роәдә! Чы ғәророн пијејдә, ғәбул быкән!”

Мудир тусин бе, сә-сыханыш карде ки, “чыконҹон бәтыку жыго сыханон”, чыбызным һәнијән чичон... Вотем, “марде һесте бомы бы роәдә, гарде ни, Һәсән миәллим, быдә һәмәкәс бызны!” 

Бә коврә бәрәсе, Мисир Мәрдановијән чымы тәрәфыш гәте, воте, “жыго мәсәлон кафедрә сәлоһијәтәдә нин, чы ғәрор ғәбул быкошонән, Елми шурә бәпе бывоты охон сыхани. Аз чок зынејдәм Фәхрәддини, һәм сәводине, һәм мәдәни гыләј инсоне. Ијо миәллим ко кардеәдә сыфтә-сыфтә чәмә факултәтә (механикә-ријозијот) кош кардә. Һәмәкәсән һежо рози быә чәјку. Әмма ымән есә гыләј које быә!”.

Охојәдә јеразон ижән ыштә навконә тәклифышон дој. Мәхлоғи и поә әвон мәҹбурышон карде, ә поән аз мәҹбурым карде ки, сәдо быдән. Ғәрорышон ғәбул карде ки, мыни коо бекән.

Идомәш һесте
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|