ЧЫМЫ JОДЭДЭ МАНДЭJОН

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 111 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

 

ЧЫМЫ ЈОДӘДӘ МАНДӘЈОН

Фәхрәддин Әбосзодә

                Чымы азизә хәлғ!
                Одәми жимони дырози вағе быә ғәзијон һәммәј јодәдә огәтеј ғејри-мымкун гыләј које. Һәлбәттә, һич еһтијоҹән ни ки, ә ғәзијон һә
ммәј јодәдә огәти. Интаси һар одәми жимонәдә жыго һодисон вағе бејдән ки, әвони нывыштеј лозиме ки, һәм јодо бенышун, һәмән быдә хәлғ баһанды әвони. Әве, ымруж аз бә ғәрор омәјм ки, 1993-нә сори августи 23-ку жыго быә кали һодисон (чәјсә бәнав быә һодисон һәхәдә навко нывыштәме), чәвон дыләдә ки аз ыштән быәм, бә ғәләм быстәным. Ымијән бывотым ки, иҹтимои һодисон жыго гыләј чијин ки, һар кәс “дештә чәшон” виндејдә әвони, дештә сәводи, ағыли, дынјовиндемони, имони, тәғва, тәрбијә ғыјмәт дојдә бәвон. Әве мәҹбур ни ки, һар кәс чымы ијо нывыштәјон һәғиғәт һисоб быкә, чумчыко аз ыштәнән жәго иддоәдә ним. Чымы нывыштә һар гылә һодисә һәхәдә чәј ҹо иштирокәкә ҹо нәнәзыр бәзне бе, ымән тәбии гылә које. Иглә мәсәлә һесте ки, һар кәс бәпе һәм ыштә шәхси виҹдони, һәмән Хыдо вәдә һисобот быдә жыго чијон нывыштеәдә. Чумчыко һар нывыштәј ғыјмәти жијо одәмон дојдән, пијо Хыдо! Бовә быкән ки, чичон бынывыштом, әвони һәммәј бы дыглә принсипи чарчивәдә бәнывыштем. Бәзне бе ки, бәкисә хош ныво чымы нывыштәј, бә чикисә хото быгыны чымы бәј ја бәчәј конкрет гыләј һодисәдә быә хыдмәти ја роли. Ымән чочинә ко ни! Әмма ыми бызнән ки, чич бынывыштом, тәрәфгирәти, һәваркәшәти әкәним! Максимум објектив бәбем! Кали чијонән һестин ки, һәлә мәслоһат зынејдәним әвони бынывыштым. Умр бәфо бәка, вәомәдә әвонијән бәнывыштем. Ја нибәка, бәвәдән бәвотем, бә Хыдо мәслоһати шукур! Чики дыло дәвардо, быдә әвән бынывышты ыштә зынәјон, ја чымы јодо бешә чијон, јаанки тәсһиһ ја тәнғыд быкә чымы нывыштәјон! Аз шо бәбем быми!
                Жыгонә, бином карде бо нывыште. Чы ружику жыгошә чымы нывыштәјон вәслә-вәслә чап бәбен чәмә сајтәдә. Чокнә бәвотен, нывыштеј чымыку, ғыјмәт дој шымәку, хәј-дывоән Хыдоку!  
                Аллаһ, Мәһәммәд, ја Әли!


*  *  *

Де рәһмонә ијән рәһммандә Хыдо номи бино кардејдәм!
Гирәм иглә ғәсдонә ду быбо чымы нывыштәјонәдә,
чәј нәһләт быбу бәчымы ҹәми певатмони!

                1993-нә сори августи 23-дә шанговәсәј де дестәј һәмрон бешимон Ланкони Педагожи техникуми бинао, нез омәјмон бә Иҹро һакимијәти бино нези, бәнемон 2-3 са одәм митинг кардејдә. Камиши мандимон бә тәмшо, бәнемон Әләкрәм беше бә би, ше ныште бә машин, дәро гыније бә Сутәмырдови тәрәф. Бина сывәдә машин манде. Аз вотем, һәлбәт, мыныш винде, әве огәтыше. Әмма ләзи дәныварде, ромәше ше. Хәјли мандим әјо. Саати дәныварде, митингкорон дәшин бә бина, дәмандин кабинетонәдә быә оргтехникә ијән сәнәд-мәнәдон бә со шодој. Һут быәбим, һич ҹурә бовә зынејдәныбим карде бәштә чәшон! Одјәсәјм бә гырдо-кәно, бәнем һәмрон һәммәј шән, ҹојлинәм. Әнәһој дәныварде, Огтај де и дастә шәғоләсерыжи омәјн гыләј “02-Жигули” автомобиләдә. Һич чымыкушон хәбән ныстәнәј, дәфырсынишоне мы бә машин, дәро гынимон. Омәјмон бә Рујәкәноәдә вишә дыләдә быә гыләј кафе. Ныштимон әјо, искани чајымон пешомәј. Һәмрон вотен, “Миәллим, ты ғәрибиш ијо, ым нокәсон гыләј хәтәр росне бәзнен бәты. Әве ышты әјо манде хәтош һесте”. Һәни чич бәвотим, мердон де зуј вардәшонбе мы. Тикәј бәпештә хәбә омәј ки, мәсәлә сә бе, республикә гыније!

                Бардышоне мы бә Шәғоләсе, диј бә Масалони сәмтәдә быә охонә кәон гыләјнијәдә (кәсојби номи зыне-зыне нывыштејдәним. Хыдош комәг быбу!) огәтышоне. Огтај воте, әмә бышәмон, бунәмон конҹон чәмә һәмрон? Шави нимәдә омәј беше, һартәрәфә мәлумотыш дој ки, ки конҹоје. Әвышән воте ки, ты һәни манде әзыниш ијо, “хәбәшон доә бә шәјтони идорә”! Чәјо бешимон, шимон бә Масалони гыләј дијәдә бә гыләј кә (чы кәсојби номијән нывыштејдәним. Хыдош комәг быбу!). Шанго мандим әјо. Маштәвони Огтај омәј, ижән роснише бәмы кали мәлумотон, чәјоән воте, ијоән һәни әбыни манде, хәтош һесте. Бешимон шимон бә Бырәдиго. Әјо се-чо руж мандим (Де һәјфи ки, чә одәмон номон нывыште зынедәним!). Маштәнәј чымы аму Рәмәзон рәһмәтуллаһи вардыше чымы хыјзон ијән әғылон Быләбандо. Ружи бәпештә бардыме әвон бәштә һәсы кә, ыштән шим бә Боку.

                Һа, ымијән бывотым ки, машини навынә ныштәҹоәдә ныштәјбән чымы аму зомо Рамиз. Әв сыфәтәдә веј мандејдә бә Әләкрәми. Машинышон огәтә Огтајмон кәј тоно ки, умутын чымы мандә вырәј. Огтајмон кә чә вахтику һежо нәзорәти жијәдәј. Әлбәһол хәбәшон доә ки, һичмәсә, Әләкрәм омә, Огтајмон кәдә нијо бејдә. Шанго дастәј полис омән бәчәвон кә, Гуларә Инә рәһмәтуллаһи “чок-чоки” дәрош кардәбе әвон...

                Мәвотбән, чымы кали “дустон” бәчымы Боку һамсијонышон вотәшонебән ки, “Фәхрәддинышон һәбс кардә”. Әве бә бина нез омеәдә, бәнем һамсијон бәмы бәнә ҹузаминә нохәшини дијә кардејдән, һәммәј чочәши быән. Ыштәным бә вырә ныној, сәломым дој, дәшим бә кә.

                Маштә-маштә әштим, шим бә университет. Августи 30-бе. Бәнем ијоән веј одәмон чочин-чочини дијә кардејдән бәмы, кали кәсонән мыни винденҹән, дәгиш кардејдәбин ыштә рој ки, димбәдим нывон демы. Надир одәмон нез омәјн, сәлоышон дој бәмы, һол-әһволышон карде. Интаси бәнем әвонән чәшәвәно кардејдән, јәне итјот кардејдән ки, әмәни иҹо бәвинден! Ижән ыштәным бә вырә ныној, рост бим бә кафедрә. Чымы мудир, Хыдо әј рәһмәт быкә, профессор Һәсән Ширәлијеви мыныш винде, ҹындо бе! Росте, сыфтә дәвәнгош гәте мы, һол-әһволыш карде, чәјо дәманде ыштән-бәштә бо пыт-пыт карде ки, “ым чы ғәзијәбе, чы фаҹиәбе ки, ты бешиш шиш әјо? Ты жыго одәм ныбиш, һич чәш нәкәјм ыштыку! Шиш умуж гыниш бә Әләкрәми, есә әмә чич быкәмон?” Чәјо бардыше мы бәштә кабинет, дәманде бо хәбә сәј ки, чич бе, чокнә бе? Ашишым карде әв, вотем, нороһат мәби, һарчи чок бәбе!

                Кафедрә һәмрон кали гылон нез омәјн, жыбызын, һичи быәни, дастышон дој бәмы, хәбә-һолышон гәте. Әмма “јеразон”, “нахчываныжон” ијән шамахыжә гыләј миәллим һежо чокнә виндышоне ки, аз кафедрәдәм, һич дәнышин бә дылә. Маштәнә ружијән жәгобе, чанә аз кафедрәдә бејдәбим, әвон дәшејдәныбин бә дыләтон. Мудирән ыми чок зынејдәбе, әве (есә ныбу!) ныштонејдәбе мыни ыштә тоно, лаборант чај нојдәбе, пешоме-пешоме дыкәси гәп жәјдәбимон. Һаканән вотејдәбе: “Жыго ҹон бәдошон, нункујә беғырјәтон! Фик мәдә бәвон, һа быдә нијо быбун”!

                Ғајдә жыгобе ки, миәллимон товыстони тәтило огардеәдә, сәнибәтон әризә дојдәбин ки, ректор әмр быдә, әвони огордыны бә ко. Шим азән әризәм дој. Огардим бә кә. Маштәнәј омәј бә кафедрә. Мудир воте, лаборанти хәбәш вардә ки, мандә миәллимон һәммәј әмр һозыје, әмма Фәхрәддини әмр ни! Воте, чокнә быкәмон? Бәнем, мерд итјот кардејдә ки, бәше хәбә бәсте, пешы бәј сыхан бәбе! Вотем, иҹозә быдән, бышум ректори тоно. Воте, бәзнеш ше? Вотем, бочи әзыним ки, лап чок бәшем! Воте, быши, бунәмон чич бејдә, һоди быби әнҹәх!

                Ректор Фирудин Сәмәндәровбе, чок зынедәбим әј. Тосә 1992-нә сори һуғуғи факултә миәллим, чәј чәј деканбе. Хәлғи ҹәбһә вахтәдә әвышон тәјин кардәбе ректор.

                Бәм кујәј, дәшим бә дылә. Педјәсәј, воте, “Һа, тыниш, Фәхрәддин, бој”. Сәломым дој, ныштим деәј вәбәвә. Воте, чы әҹәб? Вотем, бәмы хәбәшон дој ки, ты доәни чымы әмр! Воте, “аз ким ки әмри ныдәм? Жәго коон чымы сәлоһијәтәдә нин, бәвон дијә кардејдә университети Елми шурә. Мы доәме ышты әмр, чок чымы јодәдәј! Быши, быстән кадрон шобәдә”. Пијәме бәштым, воте, интаси гыләј ко һесте ки, Елми шурә мызокирә бәка ышты мәсәлә. Вотем, чымы кон мәсәлә мызокирә бәка Елми шурә? Воте, “шәш бә Ланкон, иштирокы кардә бы коонәдә, ыми һәмәкәс зынејдә, әве Елми шурә узвон һәкәмин ки, мызокирә быкәмон ыштә мәсәлә”. Вотем, кејнәку университети Елми шурә әвәз кардејдә прокурорәти, мәһкәмә, бетәһлукәти вәзарәти ја полиси?  Чымы ҹинојәтым һестебу, быдә әвон мызокирә быкән ым мәсәлә, јаанки һәбс быкән мыни. Охо шымә һуғуғшыносишон, чокнә ро бәзнешон дој бә жыго рысвојәти?”. Тикәјән гәпыш жәј, чыјо-чәјо вотыше, бәнем, ымән тарсејдә ки, әј вәзифәо бебәкарден! Чумчыко јеразон де нахчываныжон отәшбәгәвбин! Вотем, “чок, сәрәсәјм шымәни, тарсејдәшон ки, шымәни коо бебәкан.

                Ајбыш ни! Интаси иглә шәртым һесте: Жыго быкән ки, азән иштирок быкәм Елми шурә иҹлосәдә, бызным, чич вотејдән чымы һәхәдә, ҹәвоб дој бызным бәштә оппонентон”. Хыдош комәг быбу, воте, “чок!” Бешим омәј бә кафедрә, әмрым дој бә мудири. Фәғырә мерди ранг сијо бе! Воте, “зә, ты бы номердә лаборант Арифи (гырҹистоныжбе) дасто омә һар комәгы кардә, номизәдәти диссертасијә нывыштә боәј, китобы чап кардә боәј, әмма ә номерыдшон ым јеразон умутә ки, быши бә мудири бывот ки, Фәхрәддини әмр ныбе, пешы әмә тәһәри бәкамон ки, быдә әј бекән коо, тыни бәдомон бәчәј вырә. Әвән омә мыныш бә даст дәноә. Һәјф ышты анә зәһмәти!” Вотем, “һич нороһат мәбән, бәчәј димән мәжәнән, аз бәзнем чич бәкам деәј”. Әштим, сыре-сыре вардыме әмр, доме бә Арифи! Чәј сыфәт бә кон ранг дәше, ыми һәни ыштән бәштә чәши вә бијән!..

Идомәш һесте

 
  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|