Толышон иjэн Хыдо : чэмэ миссиjа

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 8 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

Толышон ијән Хыдо : чәмә  миссија

Забил Мәдож, ТМВ

Чымы хосә хәлғ!
            Толышон әлеһдә Хыдошон ни. Әвон ибраһими дини игләлијә Хыдо зындән – јәһудијәти, хачпәрәстәти ијән исломи.
            Толышон бә Боги Хыдо вотдән- биним ым сыхан де бә ғәдимәирони,  Хыванди проформа шедә бешедә.
            Әмә бәнәј һәмәкәсон, Хыдо демигур – дынјоофәј, һәмә каинати һәмәј овон ијән  һышкинон офәјәкәс зындәмон. Хыдо бәмәно һар чиеј, Әв һар чијәдәј, һар чијән бәвәдәј. Хыдо чы һар бино, биној. Бе бәј дынјоәдә һич чи бә сә омедәни: Әв һар чи сәбәбкор, һар чи биној.
            Мысылмони мистика- арифәтиәдә жыго зындән ки, кәјнә Хыдо номи гәтәдәј, бәвәдә де Хыдо бә исә арә пәјдо кардәш.
            Һа диәкә ым номгәте әрәби зывонәдә бәнәј зикри вотдән. Жыго бешедә ки чы закири – зикрәкә ( одәми)  ијән мәскури арәдә , биним кәјнә Хыдо номи бә гәв вардән һежо чәвон арадә  гылә чәшнывиндә ро- ријә пәјдо бедә
            Һежо чы дыво карде философијәдә ым кнсепт бәрғәроре биним әмә нымож вотәмон. Әјән бывотом чымы хосә бывон ијән һовон ныможән һежо  ве ғәдимә ирони сыхане чы намача сыхани поформаку омедә – ымән дәнәме( сәждә) кардеје.  Һежо жәго ники Шаһномәдә “намаз бурдан” ым дыво не,  дәнәме( сәждә) карде зынә бедә.
            Һа диәкән һежо бәчәјро толышонку де һаружнәни ружи 3 вәдә пенҹ гылә номожи , һар һоләдә Хыдо номи гәте мижыш сә , чокнәј биним жыго зынә бедә ки, чы Офәјәвони номи чанандә кәдә ве быгәтош , анәндә ованд, һејвејәти , роһәтәти , хошәружәти һәмәјсән ве хошбәхтәти бәбе.
            Бәрәкәт, ованд , хошәружәти миж, болыпуриәти иглә де Хыдо номи ангыле, һәни де һич гылә номи,  фамедән толышон.
            Де һәмә бәрмалә  атрибути, бовәәкәјон чы монотеистәти динәдә бәкәсон биним әвон бә Хыдо номи пеғандән, иглән чы Хыдо кејфијәтыш һесте, чокнәј аз зындәм быми  һич вырәдә совы толышонку  пегынјә бедәни.
            Хыдо бо толышон һар чијсән ве пијә дыләдусте , пурешғә һәмро, биним һежо бә барәдә фамедә ки,  бә одәми чокнәј даст быгәто, әве һежо Хыдо номи гәте лазиме ыштәни бәчәј вир дәғанде лазиме.  Һа  диәкән чәмә хәлғи де Хыдо жыго һәмроәти рәвимон, жыго бә пенә мерди пијемонә, зәрифә осәмемон мыни һежо һәдәјонәдә һаштәбе.
            Чымы моә Хыдо номи бә гылә каширо гәтејәдәј де жыго пијемони “Шинә Хыдо, рангинә Хыдо “ вотеј ыштәнбәсә де ешғи бәј,  ијән бәчәј  Хыдо омужән бедәш, чокнә биним аз вотыме закир ијән мәзкур жәгонәј иглән, дырысин.
            Ҹо ҹурә вотәдәј Хыдо бо толышон ве контексти ләзонәдә бәнәј дыләсутә кәј ҹәни,  биним чы кәј ыштән чәј әжијон роһәтәти һавәри, гәрдәни кәшедә.
            Чымы јолә нәнә, нәнә ијән моә һежо бә Хыдо дәвитәдәј де гылә нозә чәј номи әгәтин, де жыго пурешғәти , де жәго епитети , аз әғыләтиҹо жыго әзыним Хыдо чәмә гырд гылә ве пијә незә одәм, тобјәј, биним аз әвым һичкәјнәм виндәмни , манде бовәм һестбејки әв бы пиәј ве лојиғинә , ғурбинә одәме.  Пешо кәјнә аз Хыдо барәдә чы һамусијә пијәженон гәвәдәм мәсәј , ыштән бәштә дәгижијәјм : ым чы ҹурә одәме ,  һәмә каинатәдә жыго пиеј ијән ғурбыш ғәзәнҹ кардә.
            Пешо аз бәсә дәшим, әв одәм ни, әв Хыдој....
            Һа диәкә бә транстентәти  жыго рәвимон бә,  аз бәмәку уникал- гыләвыжынәти  зындәм: тыркон чәмә һамусијон , биним бәнәј бәмә шијәти динәдән, Хыдо гырд ҹо ҹур отедән, осәмедән, биним чокнәј әвон Аллаһ вотдән.
            Бәвоно Аллаһ -нә һәмро нә дусте биним бәј һежо бәпе ловә быкәј, бәчәј хото ныгыни – тавутиш ни дылысохти быбу ым ја бо чәшәпардә; бо бовә кардә тырки ым чы ҹәни рузи неј , ғарзе,  биним бә вырә росниеј лазиме- ныкош бевәҹ бәбе.
            Деми аз һичимән пидәмни чы тыркон ја ҹо мысылмонон бовәкарде фајә кам бызном , чәшо еғандом , манде чы һар гылә хәлғи бовәкардемони дынјовиндемонәдә кали нуансон винде лазиме.
            Бочи бомоно ым нуансон, мижи ҹобәҹо карде , винде һар чисә бә наве?
            Һа бәчәјро дин ијән дини дынјовиндемон – ым етник рәвимони, чәј етнофәрһәнги,  чы дынјо вырәбәронәдә бә,  ланшафти нишо додә.
            Охо әмә кәјнә вотәдәј хачпәрәст , мысылмон , католик, шиә, сынни, ијән ҹо чијон , ым фактики етник рәвимоне, һар етник рәвимонәдә һар гылә хәлғ бәштә мижи даир бедә, биним әј бәнәј әлеһдә гылә дырыстәти чәмисә нодә.
            Ым чы һәпәроје? Бәвотен каликәсон. Чокнәј дин хәлғи, тазисә ној бәзынеј ја чәвон арәдә фәрги, тавути ортапраксијада ја артодаксијада выжниеј бәзыне?!
           
Не чымы шинәлијон ым иглә винднмонәдә жыгој, ки биним дини чы миллијәбәпемонисә  зындә әв хәто кардә. Чәвон чәшәдә, зынәјәдә дин иглә дини вардәје- ым соф рукәшә атрибуте, чокнәј бәвотен гылә умуми идеолгијај де тарихи ләзон парзвонијә бә.
           
Демијән жыго дин , ыштәнәдә ым пеғандәбә һол ни, нығыләдә дынјовиндемонәти ијән етнопсихологијәјнә комплекси елементе, биним һар хәлғәдә ыштәни ҹури нишо додә.
           
Һа диәкән ым елементон , ыштәнәдә чы хәлғон дини атрибутсијон ҹобәҹо кардән.
           
Мәсәләм испанон католикин, ијән чы полинезиј сәрку кали әжијонән католикин, ки бәвоте ым хәлғон бә иглә дини ғоллоғ кардән?  Чы католикәти  әғыјдәдә , һәлбәтә һәмә и ҹуре , демијән жыго әғыјдә  дини дырыст бә ҹо вардә? Һа диәкәнән әмә шијәмон, чәмә һамусијә тырконән шијән:  чокнәј воте бәбе ки, ым һежо һәмонә ,чиеј , чәмә шиәти чәвон шиәти?
           
Аз һәлә әј вотдәним , хачпәрәстәтиәдә , бәнәј ҹо динон чанәндә ве  тәригәтон һестин биним чы јәндыку диәрон ҹо-ҹо бедән.  Әве бә дини бәнәј димкәши атрибути диә карде- бы кој ве сојә , софсојә, жәгонәј диә кардеје.
           
Әјән бывотом дини бәнәј хәлғи мижгәтемони зыне  чымы иҹод ни. Аз де немесон классикә философијәвонәти ријә виндәм, биним ә хонәхон иминә бәжән сәһе, бәрмалә ым һоли чәмышон роснијәшоне.
           
Шеллинг,  бәдибәјән –Һегели ыштә “Тарихи философија”-дә чы етноси сәр критерјадә ( чәвон хәлғи терминологијәдә) дини зындән. Зывони әвон дыминә вырәдә нодән. Ымән сәросте ки, еһанә зывони чы етноси сәр атрибут зынәдәј, бәвәдә ингилисә зывонә хәлғон бәпе британјәвож зынә бәбин.  Ым принсип дынјо одәмон жимонәдә һежо бә һолбә. Диәкәнән јәһудијон. Чәвон зывон ијән зывон муавијәвитон ијән финикијәвыжон – воте бәбе иглә диалекти умуми зывоне. Манде јәһудијон бәнәј иглә хәлғи чәм гәте , ым чәвон бә иглә Хыдо , Иговә бовә кардеку беј.
           
Мәһз иглә дини, сәргәрдонә исраилә тобјәш бә милләтыш пегордынише, әвоныш Һимоси, мавијәтон ијән финикијәвыжонкуш ҹош карде биним әвон бә Ваали ијән бә Асторети бовә вардән.
           
Һа әве , аз жыго зындәм бәмәку , торлышонку Хыдо жәго бәштә оте, де ҹо бәмә һамусијәбә хәлғон тавутәдә  фәргине. Ым жыго бызын де зывони бә иҹо чәмә милләти етникә жимони бынәј.
           
Һич фамәјоне чымы хосәлијон, бочи тыркон әмәни толышон сојә, етыбојнә  одәм зындән, ым дәчәвон памујемони бәнәј ехроҹ кардә  “гиж” ә термини , бевәҹә һоләдә бәнәј сојә бәсә дәшә бедә?
           
Ијән бочи, охо әвон әмәни шәмәдә кардән вотдән ки, чәмә  сә шәвбәку пеш саат 12- ә ко кардәни. Нормал одәм бы вахти бәпе быһыто. Чокнә бәвотен ым сыханым , сыхани кутим варде....
           
Толышон сојә миж,  пештыпурәти, етыбо- ым чәвон менталинә бә дума манде неј, чокнәј биним винде бедә тыркон жыго зындән: толышон тарихи дырози һежо испатышон кардә ки, әвон ве бәпејә интлекти хывандин,- һа чәвон хыдотарсәти , Хыдо нығыл- нығыли, дылысохти  осәме бәнәј мәһкәмә ја бәнәј рыкинә һукмдори не , бәнәј ыштә ве пијә дыләдусти зынекуеј.
           
Хыдозынәти толышонку чәмә хәлғи умуми маркере, нышонәј. Бо тыркон ым фамемон бевәҹә һоли фајәдә бәнәј гижи терминиеј.  Манде әмә гиж нимон, аз бәшмә сә чәвом, әмә чы Хыдо одәмимон, деми ыштәни пекырнидәмон.
           
Һежо жәгонәј ни ки, чәмә хәлғи вејәзынәтиәдә вотә бедә” Толыш чы Хыдо шинә бәндәј” ја хосә бәндәј. Мылхәс Толыш чы Хыдо шин офәјә бәндәј.  Манде ым әв ни ки әмә ыштәни чы Хыдо гыләвыжниә , әмәни һәмәјсә ве пиә бәндә зындәмон.
           
Хыдо толышоныш пидә – диәкәнән  ым  чы толышон ҹаһанбәхшә дини  сәрелементе. 
           
Һар толыш быми дылысохти бовә кардә.  Чымы нәнә тимсал әвоти: Хыдо толышыш боштә тош выжнијәше” . Ым сыхан бо толышәзывонә етникә әжијон миже.: жыго һәм ирони толышон һәмән Толышостони толышон вотдән.
           
Демијән жыго , чымы хосә бывон ијән һовон, аз вотем пидәме ки, ым чәмә хәлғи хосијәти әсосе, сәрмиже, чәмә дылысохти сәјку бә по бә Хыдо дәвтитеј , әве тәмом бовә карде бәбе ки, Хыдо әмәныш  чы тарихи әнәндә сахтә  чәшбовәныкардә дәвинонку дырст дәвордониеј,  ноғој дој, детобә ымружнә ружи огәте һежо жәгонәј ни, мәвужи ым чы Хыдо мәхсәде, чумчыко Хыдо жәгонәј  һичи кардәни.
           
Хыдо әмәныш ноғош дој, бәчәмә ҹәни ыштә пиејыш пуш карде, әмәныш бә мәгами фајәш бәчәјро  ростыш карде,   быдә әмә чы тыркон чәшнывиндә Озобиҹон номәдә песохтә кешвәрә зылмотәдә ни ныбәмон, әмә бәпе ыштә миссија бә сә быжәнәмон. Һежо бәчәјро рост ,  рә- рә  вотдә чәмә лидер Фәхрәддин Әбосзодә , “чәмә хәлғи ыштә миссијаш һесте , ым миссија де Хыдо виндә нишо доә ро- ријәј”.
           
Ым миссија – умуми региони масштабәдә зыбудә сәбәсожә кешвәри онеје. Демијән жыго әвон ки, бәчәмә бы миссија,  биним де Хыдо товиеј , поәжәнәти кардән, әвон Хыдо бә һәшә жәјдән.  Һежо бәчәјро әвон әнәбовән, кофирин мушрикин биним де корығәти ҹәһәндыми отәшәдә бәсутен. Бә Хыдо һыкми вә шеј әбыни. Хыдо ымыш пидәни. Хыдо чы мәхсәди рымузисә шәкәсыш ве пидә, биним әвыш сәчынијә.  Чәмә мәхсәд озодәти, сәбәсожәтиеј, әмә ыми бә даст бәвамон. Һыкмән ! Де чәмә офәјә Хыдо зу!

Быжи сәбәсожә Толышстони Республика!
 Быжи Толышстони хәлғ!
            Быжи ТМВ!
 Быжи Толышстон!

  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|