ВЭТЭН, ЧЭШКЭ ЭМЭНИ!

Разделы

Архив

Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Рассылка

Подписаться на рассылку:


  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Оцените содержание статьи?

(всего 317 голосов)
Изменить размер шрифта Decrease font Enlarge font
image

ВӘТӘН, ЧӘШКӘ ӘМӘНИ!

Толыши овҹи һәрәкоти номо бә ҹәми толышон

ОВАРДНОМӘ  

Чәмә хосә хәлғ! Әмә һәммәј лап бәнә дыбәјә әғылимон – һар гылә толыши дыләдә Нәвузи ешғ, Нәвузи интизор, әмма чәмә жимон дәвардејдә де ҹо тәғвими. Чокнә бәвотен, чәмә еғвол жыго омә. Әве бәшмә чочин ныво – маштә Нујә сор омејдә! Боән һәммәјәво Нәвузи интизорәдә бе-бе, пишвоз быкәмон ым омә Нујә сори! Шымәни һәммәј дылисыхт тәбрик кардејдәмон де омә Нујә сори, хәшәҹони, јолә ованд, бахтәвәрәти орзу кардејдәмон бәчәмә хәлғи! Быдә чәмәку бә пе быә осмон беавә, жимонымон де шојво пур, дылымон тәмиз, нијәтымон пок, хәлғымон озод быбу!

Бы идә ружәдә әмә бә ғәрор омәјмон чандә сорон дырози ыштә дыләдә новнијә ын сыханон быроснәмон бәшмә. Чок-чоки, де дығғәти баһандән чәмә ын Овардномә. Хыдо ыштән комәг быбу бәчәмә хәлғи! Илаһи Амин!

1. Һич вахти јодо бемәкә ки, тәһғир кардәшоне ты ијән ышты хәлғ! Јодо бекош, бызын ки, һејсијоты ни! Һејсијоты ныбу, бызын һич одәм ниш! Ым сыхан Јолон вотәшоне!

2. Чәмә Јолон вотә пенә сыханон мығобиләдә, тыни тәһғир кардејдәнбу, һәмән ты ижән тов вардејдәшбу бә тәһғири, ым ышты ыштән које! Һич вахти рози мәби ки, тәһғир быкән ышты хәлғијән!  Рози бејдәшбу тәһғир быкән ышты хәлғи, јаанки ыштән тәһғир вардејдәшбу боштә хәлғи, бызын ты толыш ниш!  

Пешонә са сори дыләдә чәмә хәлғ чанә лозиме тәһғир быә! Дасто шә чәмә зывон, мәҹбур мандәмон сыхан быкәмон, баһандәмон ҹо/ло/хо зывонәдә,  бә вырә рәсәмон ки, мәһрум быәмон ыштә нәнә зывонәдә бәштә Хыдо дыво карде имконику, боштә шәһидә Имоми (ә) ыштә инә зывонәдә мәрсијә, розә вотејку; дасто шә чәмә хәлғ, бәмәшон номләкә ноә, ҹо номышон доә бәчәмә хәлғи, чандә толышон зыне-зыне јаанки дәмәрәсәтику мәҹбур мандән бә һәшә быжәнын ыштә толыш бе; дасто шән чәмә адәт-әнәнон, чәмә хәлғ мәҹбур мандә жимон быкә де ҹо хәлғи адәт-әнәнон, нығо быдә әвони; дасто шә чәмә тарых, һәзо-һәзо толышон зынејдәнин кимон әмә, кије чәмә әҹдод, кин чәмә ном-нышонинә дәдә-бобон, бо Толыши сәбарзи вардә јол-јолә мердон, комонин чәмә довләтон, чәмә сәркәрдон;  мијонә мәктәби сә кардә һар гылә толышә зоә ијән кинә де саати, де ружи гәп жәј бәзне ҹо хәлғи тарыхику, әмма веј толышә ҹывонон һестин ки, воте әзынин толыши тарыхику иглә әһволотијән, ғәзијән; дасто шә чәмә мәдәнијәт, бә ҹо хәлғи ном нывыштә быән де һәзо сорон толышон ыштә зәминәдә сохтә јолә мәдәнијә абидон һәммәј; дасто шән чәмә маһнејон, рахсон, әвонышон һәммәј пегордынијә бә тырки, бә хәлғи номән нывыштә быән бә китобон!

3. Һичимон мандәни, әве бә һич огардәмон! Жыго бышо, ни бәбемон, чәмә хәлғи ном бәманде әнҹәх ғәдимә тарыхи китобонәдә!

Вәс ни һәни? Ов омә дәмандә бә хыртә! Ком толыши тәсе фикирыш һестебу, быдә бытәсы, мәслоһат чәј ыштәније! Әмә тәсе фикирәдә нимон, чумчыко чәмә хәлғ әмәни бә чәше! Әве, бә ҹангимон Толыши роәдә! Ҹәми толышонән сәдо кардејдәмон ки, боән бә иҹо сә быкәмон анә тәһғирон, рост быкәмон ыштә хәлғи номи, барз быбәмон дештә хәлғи бә иҹо, быдә Озодә Толышыстони бојдәғ вој-вој быдә чәмә сәонсә! Ком толыш жәго барзә озоди тәрәфдоребу, әв дејәмәне, боән бә нав бешән, Толыши мердә зоон!

4. Һар гылә толыш чок-чоки гушовә кардәнине ыштә гушәдә ки, чәмәһон һар гыләјни жимони мәно чәмә хәлғе! Хыдо ныкардә, Толыш ныбу, әмәнән нимон! Толыш ныбо, әмә тыркимон, урусимон, ҹо хәлғимон, әнҹәх толыш нимон!

Дәдә Толыши – Зәрдусти чичоныш воте бәмә? Вотыше: “Ә ҹони ки ныпијәше мыборизә быбә де шәри, бә вырә росне нызнәше ыштә мәнәви миссијә, бызын, һәдәрә вырәдә сәрфыш кардә ыштә жимон бы дынјоәдә”! “Хәјмандә думот, хәјмандә сыхан, хәјмандә әмәл!” - вотыше бәмә! Атропат рози бе дышмени навәдә бо ғат бе, әмма наһаштыше чәј хәлғ ғат быбу! Перохнише толышон, перохнише Толышыстон! Есә дынјоәдә ки зынејдәни Гавгамели ҹанги? Бочи бәпе чәмә толышон нызнын чәј номи, бочи бәпе фәхр ныкән де Атропати номи? Бабәки вотыше ки, и ружи озоди чоке чыл сори ғуләтисә! Чичбе чәј “озодәти” мәно? Һәлбәттә, ТОЛЫШБЕ чәј озодәти мәно! Ыштә и ружи толышәтиш баш гәте чыл сори ғуләтисә, јәни ҹо милләт бејсә! Чы рә чәмә јодо бешин чәј ым сыханон? Шых Заһиди номыш огәте бо Толыши, Шых Сәфи Ардәвили, Шых Ҹунејди толыши зывонәдә шеронышон огәте боәмә јодигор! Даји Толыш нытарсәј шылә Тејмурику, дештә номи беше бәчәј нав, дештә ағыли перохнише Толыш, огәтыше боәмә! Сәфәвијон ыштә нәсли гофе зынејдәбин Толышыстони, бә османон мағлуб быбунән, огәтышоне Толышыстон. Һәтто чандә һәзо тыркон чәмә мәһоләдә вырәбәвырә кардә Шаһ Әбосијән нығо доше Толышыстон (де Ардәвили бә иҹо), ныдоше бә османон, иглә де ын шәрти ғәбул кардыше 1590 сори Истанбули мығовилә! Мирзә Мәһәммәд хан Толыши охон нәфәсәдән вотыше бә толышә хәлғи ыштә бәфомандәтику! Дынјоәдә һар ноз-немәтышон вәд карде бо Мир Мустафа хани ки, вәбастә быбу гаҹаронку! Нәзни карде? Һәлбәттә, әзни! Әмма ныкардыше! Чумчыко ыштә толышәтиш баш гәте, ыштә озодиш баш гәте! Де ын дардијән силыш карде, марде, интаси  ныгарде ыштә әғидәку – ОЗОДӘТИ ӘҒИДӘКУ, һежо вотыше ки, озод быәнине Толышыстон! Мир Һәсән хани шәв-руж ҹангыш карде де дынјо һар тәрәфи, әмма гијыш шат ныкарде бә дышмени! Бочи? Чумчыко гијыш шат кардәбәј, росте, ешаеши дыләдә әжи, әмма толыш нәби, озод нәби! Мерзо Кучех Ҹангәли бандонәдә и кышти воа дыләдә ҹонкәныш кардеәдән Толыши фикирыш карде! Бегәғә Мирсалајев шәһид бе Толыши озоди роәдә, әмма оныгарде, ғат ныбе дышмени вәдә! Зылфи дештә шерон бә осмон рост кардыше Толыши ном, бы роәдән шәһид бе, мардеәдән “Һа хосә Вәтәныш!” воте! Һәзи һар сәфә танкисә ныштеәдә, “Шимон!” вотыше, жәгоән ше Озоди роәдә бә ҹанг! Әләкрәми барәдә ки чичән бывото, чәмә ыштәнијән бәј чандә гылә нороһатә парсонымон быбоән, ыврәш һәхе ки, әв ыштән рози бе бә һар зылми, бә зиндонәдә ныште, әнҹәх нәһватыше Толыш!  

Охо чәвон һар гыләјни жимон гыләј мәктәбе боәмә, мердәти мәктәб, озодәти мәктәб, мәрдәти мәктәб, толышәти мәктәб! Бочи бәпе есә чәвон певатмонон нызнын ыштә хәлғи ғәдри, ыштә толышәти ғәдри, ыштә озодәти ғәдри, бә һәшә быжәнын ыштә толышәти, бышун ғул быбун бә  һампо? Вәс ни һәни әмә тов вардымоне бә жәләвонә толышон?  

5. Һар кәси чокнә пијејдәшбу, жәгоән жимон карде бәзне, чумчыко һар кәс ыштән ҹәвоб доәнине Хыдованди һузурәдә!

Һарки ыштә риши бә чики думи ангыл карде пијејдәшбу, быдә быкә! Әмма әв чәмә хәлғи риши бә һампо думи ангыл карде фикәдә быбо, һәмон ләзику чәмә дышмене, Толыши дышмене! Ымружнә ружи бә Интернетәдә ноә быә кали шикилонәдә виндеәдә ки, чокнә кали толышон кылкәфеты быән че  тыркон кутәдә, хәҹоләт кәшејдә одәм!

6. Һар гылә толыш ки бахшејдә ыштә дышмени, дәфырсејдә бәчәј кәшә, ыштән бәзне! Әмма хәлғи дышмени бахшәкәс чәмә дышмене, Толыши дышмене! Хәлғи бә һампо кәшә дәфырсыније пијәкәс чәмә дышмене, Толыши дышмене! Әмә ыштә шәхси дышмени бахше бәзнемон, әмма ыштә хәлғи дышмени бахше фикәдә нимон!

Чәмә иминә дышмен Озорбојҹони һукмәте! Чәмә комон ни де Озорбојҹони довләти, дечәј ҹо хәлғон! Ағылышон һесте, зушон вышкејдә, быдә нығо быдән ыштә довләти, бәмә чич чымику? Әмә, иншалла, ыштә довләти – Толышыстони офәје фикәдәмон! Чәмә де Озорбојҹони довләти дышменәти карде фикымон ни! Әмә де дынјо ғанунон, дынјоәдә ғәбул быә һәхон ҹанг кардејдәмон ыштә хәлғи роәдә. Әмә сулһи одәмимон, әмә Хыдо одәмимон, Хыдопәрәстимон, де һич гылә хәлғи даве фикәдә нимон, бә һич гылә хәлғи бевәҹи карде фикәдә нимон! Чумчыко әвон һәммәј Хыдо бәндән! Интаси ком хәлғ де Толыши даве карде нијәтәдә быбо, әмә бымијән һозымон, Толыш һозыје бә ҹанги! Быдә һички шәк нывә быми!

7. Дышмен – дышмене, һампо быбу ја ыштәни, фәрғыш әбыни! Әмә бәчәмә дышменә һампо вәјнә чанә сығдылимонсә, бәчәмә ыштә дыләдә быә дышмени бәсә бәвонсә са ғат веј дышмен быәнинимон! Дыләдәш толышәти ғырјәт быә һар гылә толыш ыми боштә шуар ныко, рушт нибәбе бочәмә хәлғи!

Чы ружику жыгошә чәмә дышмене бә Озорбојҹони һукмәти чәмә хәлғи номо һар ҹурә оҹизонә овард кардә толыш, әв Толыши дышмене! Толыши номо “ыштәни Озорбојҹони роәдә шәһид кардејро һозы быәкәсон” чәмә дышменин, Толыши дышменин! Есәтнә ружәдә толыши дуст толыш ыштәне! Ә толыш ки, Толышыстони озоди ғәбул кардејдә, бы роәдә ыштә ҹони дојро һозы бе бәјон кардејдә! Ым һәғиғәти ғәбул ныкардә толыш чәмә дышмене, Толыши дышмене! Ком толыш ыми ғәбул кардејдәныбу, бешу толышәтику, бәрмалә елон быкә ки, әв һәни толыш ни, ыштән бәзне кије! Вај бә ружи ки, де толыши номи бә Толыши хәјонәт кардә зоон жыго фикир бәкан ки, әвон һәммәјсә арифин, һички хәбәш ни чәвон әмәлонку! Әмә чок зынејдәмон жәләвонон! Әјән чок зынејдәмон ки, чокнә бәбе чәвон охој, чок зынејдәмон ки, кон парчини бынәдә, кон сәләфујәдә сә бәкан ыштә бемәноә умри жәләвонон! Јамән бәбе чәмә хысос, быдә һар гылә толыш бызны ыми!  

Һар толыш ки пијејдәше ыштә жимони һәср быкә бәштә ыштәни, дијәро быманды сијоси просесонку, ым чәј ыштән које! Интаси жәләвон дышмен ни! Руж боме, жәләвонон вејнијән бомен дејәмә бә иҹо ҹангәдә бәбен. Әмма ә толыш ки, и тәрәфо вотејдә, “дијәро манде пијејдәме сијосәтику”, чә тәрәфоән ајбләкә нојдә бә Толыши мердә зоон, ови лил кардејдә, әв чәмә дышмене, әв Толыши дышмене!

Һар гылә толыш ки ыштәни ехроҹ зынејдә ҹо милләтонсә, ыштәни бемазг зынејдә, бевәҹ зынејдә, ым чәј ыштән које! Интаси һич гылә толыши һәхыш ни ки, чәмә хәлғи номо жәго сыханон бывоты, чәмә хәлғи ехроҹ, бемазг, бевәҹ едашты бә дынјо! Жәләвон чәмә дышмене, Толыши дышмене!

Һар гылә толыш боштә ыштәни, боштә ов-авлоди, незә одәмон тарсејдәбу, ым чәј ыштән које! Интаси жәләвонә тарсо ше әзыни хәлғи навәдә, әв сәбарз карде әзыни милләти! Жәләвон чәмә дышмен ни, Толыши дышмен ни, әмма әв чәмәнәдән ни, чәмә рестонәдә вырә ни бо жәләвони!

Ә толыши ки пијејдәше ыштә номи бекә, боштә ном ғәзәнҹ быкә, хәлғи номику боштә шәхси мәнофе суи-истифодә быкә, әв чәмә дышмене, әв Толыши дышмене! Вәтәни бәштә шәхси мәнофе ғырбон дој әбыни! Кујә рујку гәтәше - тосә Сипијә ру чәмә Вәтән игләје, чәј ном Толышыстоне!

8. Мангон, сорон әвәз кардејдән ијәнды. Һар гылә тожә манг, тожә сор әмәни һәнијән нез кардејдә бәчәмә мығәддәсә орзу – бә ОЗОДИ, бә ОЗОДӘ ТОЛЫШЫСТОНИ!

Ым тәләб кардејдә һар гылә толышику ки, са ғат де дејни шодә ыштә һар гылә гәми! Тосә есәтнә ружи мијонәдә һардә, кәноәдә нәвә һар гылә толыш чок-чоки зынәнине ки, лозим быә мәғомәдә чәвон һар гыләјни ыштә ҹәвоби доәнин бәбе хәлғи навәдә! Вај бә толыши ружи ки, сијодим бебәше чә дәвинәо! Чанә ди ни, чанә һәмон дәвинә мәғом рәсәни, чәмәһон һар гыләјни чок-чоки но-пегәт кардәнине ыштә әмәлон, товзыәдә гони-сывык кардәнине ыштә бо хәлғи кардә коон! Вај бә толыши ружи ки, имтоһони вахти чәј кардә сәвобә әмәлон гырдә быә тавзы чәш сывыки бәка чәј шәрә әмәлон мығобиләдә! Һар гылә толыш панд гәтәнине дынјоәдә шә просесонку, нымунә пегәтәнине дынјо һар тәрәфәдә бә озоди ҹанг бешә хәлғонку! Вај бә толыши ружи ки, нымунә пебәгәте номердонку, мытијонку, ғулонку, јалтәғонку, дыдимонку, мавјонку, хәјонәт бәка бәштә хәлғи, бәһвате әј! Мердонку нымунә пегәтәнине һар гылә толыш!

9. Ым зәмон ҹанги зәмоне, ОЗОДИ ҸАНГИ ЗӘМОН! Ком хәлғ де ованди бә сә росне бызно ын ҹанги, Хыдо хәј-дыво деәј бәбе, чәј мыкофотән ОЗОДИ бәбе! Вај бә хәлғи һоли ки, чәј мердә зоон дәнибәрәсән ым һәғиғәти, бә фот бәдон фырсәти! Мердә зоон озод кардәнинин хәлғи! Бахтәвәр ә хәлғе ки, чәј мердон сәрәсејдән ыми! Вај бә хәлғи ружи ки, чәј мердә зоон че һодисон навәдә ше әвәзи, бәнә пырғинә шәғоли почәшыкыр бәкан чәвон думо!   

Есә зәмон ҹо зәмоне. Есә әвомон, дәмәрәсон зәмон ни! Телевизијә һесте, Интернет һесте, мобилә телефон һесте! Дынјо ғәзијонку хәбәдо бе вејән чәтинә ко ни. Чики дыләдә хәлғи меһиббәт һестебу, хәлғи ғырјәт һестебу, ыштә хәлғи озод карде һәвәс һестебу, боәј чәтин ни бызны, чичон бејдән чәмә зәмонәдә! Һар гылә толыш һәмәкәсисә бәнав дастпочә быәнине ки, хәбәдо быбу дынјо ғәзијонку, бызны чичон бејдән бы дынјоәдә, бызны чокнә озод бејдән хәлғон! Һар гылә толыш гушбәванг быәнине дынјоәдә шә просесон барәдә! Һар гылә толыш де ағыли һәрәкәт кардәнине! Чәмә һәхымон ни сәһв быкәмон! Чумчыко чәмә ымруж кардә һар гылә сәһв дечәмә хәлғи хуни бә сә оме бәзне! Гырдә быбәмон бә иврә, но-пегәт быкәмон, мәслоһат быкәмон дејәнды, ијәнды тели ебәмон, шинә сыханон быкәмон бәјәнды, пегәтәмон ијәнды нози, иглә сыхан бывотәмон, бә иглә һәдәфи быжәнәмон, чок-чоки јодәдә огәтәмон ки, чәмә һәдәф игләје: ОЗОДӘ ТОЛЫШЫСТОН! Ҹо һәдәфон һәммәј дун, һәғиғәт иглә ыме! Һар гылә толыш һозы быәнине Озодә Толышыстони роәдә шәһид бејро! Әмә рози нимон ки, бә гыләј толыши ангыштә тыки сығ быгыны, әмма лозим быбо, һозымон бо шәһид бе!

 10. Әмә бә һички ноһәхә шәр ғанде фикәдә нимон! Әмә һички һәдәрә вырәдә хәлғи дышмен елон карде фикәдә нимон! Әмә һәмәкәси и ҹур фикир карде иддоәдә нимон! Һәтто бә Толыши озодијән нәзәрон ҹо-ҹо бе бәзнен, ым тәбиије! Одәмон һәммәј и ҹур фикир карде әзынин! Ыми чәвонку тәләб кардејән әбыни! Одәмон һәммәј бәјәнды хош оме әзынин! Иглә чијку кәно бе лозиме: Һич гылә толыши че һампо думо ше һәхыш ни! Че һампо думо егынијәкәс, ыштәни чәвон вәдә ехроҹ кардәкәс чәмә дышмене, Толыши дышмене!

Сәбр быкән, ғојм быбән ыштә һовсәләдә, иншалла, һампо ыштән боме бә Толыши по, бәшмә по! Һампо думо шәкәс мәбән, һәрәкәт быкән навәдә быбән, ҹо кәсон ыштә думо быбән! Әмә сәбарзи орзу кардејдәмон бә һар толыши! Әнҹәх навәдә, ләшғәри сәдә шә толыш сәбарз бе бәзне! Әнҹәх сәбарзә толыш сәбарз карде бәзне ыштә хәлғи, ыштә Вәтәни – Толышыстони! Чәмә һәммәј ҹонымон ғыбон бә Толышыстони! Вәтән, ҹон Вәтән, чәшкә әмәни!   

  • email Отправить другу
  • print Версия для печати
  • Add to your del.icio.us del.icio.us
  • Digg this story Digg this

Добавить коментарий comment Комментарии (0 добавлено)

Главные новости

|